<kfr_2_OT_1_2003>

ӦМИДЗ ТУСЬ


2 КЛАССА ЧЕЛЯДЬЛЫ КОМИӦН СЁРНИТНЫ ВЕЛӦДЧАН НЕБӦГ


— сёрнит тадзи

— велӧд сьыланкыв

— содтӧд удж


Дона челядь!
Чолӧмала тіянӧс выль велӧдчан воӧн. Таво ті тӧдмаланныд выль кывъяс, велаланныд бурджыка сёрнитны комиӧн, лыддянныд уна мойд, висьт, кывбур.

ВАЙ ТӦДМАСЯМ.


ДЕТИНКА. Видза олан. Вай тӧдмасям. Ме Толя. А тэнад мый нимыд?
ДЕТИНКА. Бур лун! Нимӧй Вова. А ёртлӧн нимыс Миша. Вай тӧдмасям.
ТОЛЯ. Вай. Менам тшӧтш эм ёрт. Сылӧн нимыс Юра. Ми велӧдчам ӧтлаын.

1 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Видза олан, тӧдмасям, тшӧтш, велӧдчам.

3 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Тайӧ — ме.
А тайӧ — Дима.
Тайӧ — менам чужан сикт.
Димакӧд ми тӧдмасимӧ
Тӧрыт дзик.
Дима олӧ Сыктывкарын.
Сиктын — гӧсьт.
— Тані со детсад да ясли,
Сэтчӧ ветлӧ дзоля чой.
Эстӧн больнича, аптека,
Сэтчӧ огӧ мунӧй тэкӧд.
Но а тайӧ — миян школа,
Татчӧ велӧдчыны волам.
Дима шуӧ: — Вывті бур
Овны тіян сиктын дыр.

4 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


1. Кыдзи тэнӧ шуӧны? 2. Тэ коді: нывка али детинка? 3. Тэнад эм ёрт?

5 удж. Содты колана кыв.


Нимӧй Шурик. Ме велӧдчысь. Меным дас арӧс. Ме ола Сыктывкарын. Менам эм ёрт. Сылӧн нимыс Васьӧ.


— Менам эм акань.
— Кыдзи аканьыдлӧн нимыс?
— Кагаӧй.
— Кутшӧм тешкодь нимыс!


А: — Ме Вася. А тэнад кыдзи нимыд?
Б: — Лида.

Мӧвпышт бура.


Серпасалӧмсӧ шу комиӧн. Быд визьын кывъяссьыс босьт медводдза шыпассӧ да йит.


Тэ тӧдмалін челядьлысь нимсӧ. Найӧ кутасны отсасьны тэныд коми кыв велӧдігӧн.


Нӧшта кодкӧ кутас отсасьны тэныд. Комиӧд кывъяссӧ да тӧдмав, коді тайӧ.

ШКОЛА ДОРЫН.


Нывкаяс да зонкаяс мунӧны школаӧ. Найӧ — велӧдчысьяс. Школаныс выль да ыджыд. Велӧдысьыслы челядь нуӧны гӧрд, лӧз да кольквиж дзоридзьяс.


ВЕЛӦДЧЫСЬ. Видза олан, Таня!
ТАНЯ. Видза олан, Валя.
ВАЛЯ. Кыдзи лоӧ комиӧн: «Я учусь во втором классе»?
ТАНЯ. Ме велӧдча мӧд классын.
ВАЛЯ. А кыдзи лоӧ комиӧн: «Сегодня будет урок коми языка»?
ТАНЯ. Талун лоӧ коми кыв урок.
ВАЛЯ. Бура сёрнитан коминас. Со звӧнок нин. Ӧдйӧджык пырам школаӧ.

6 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Видза олан, дона школа!
Видза олан, муса класс!
Миян тіянысь зэв ёна
Ставлӧн бырӧма нин гаж.


7 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Выль, ыджыд, челядь, велӧдысьяс, кольквиж, дзоридзьяс, велӧдчысьяс, кыдзи, ӧдйӧджык.

9 удж. Лыддьы сёрникузяяссӧ. Гиж да быд сёрникузя помӧ пукты колана пас.


Миян, класс ыджыд да югыд. Ӧшинь вылын быдмӧны мича дзоридзьяс. Стенын ӧшалӧны серпасъяс. Классын эм телевизор. Классным сӧстӧм да гажа.

10 удж. Велӧдчы юасьны комиӧн.


Даша велӧдчӧ мӧд классын.


1. Коді велӧдчӧ мӧд классын?
2. Кутшӧм классын велӧдчӧ Даша?


Стенын ӧшалӧ серпас.


Классын быдмӧны мича дзоридзьяс.

11 удж. Лыддьы кывбурсӧ. Гласнӧй шыпасъяс улӧ карандашӧн пукты чут.


Быд вежонӧ ӧтчыд петӧ
Миян классын стенгазета.
Кор кӧть школаӧ эн лок,
Ӧшалӧ сэн «Звӧн-звӧнок».


Первой номерыс кор петіс на,
Тайӧ нимсӧ сылы сетісны
Даша, Маша, Валя, Галя,
Зина, Нина, Ваня, Саня,
Шурик, Юрик, ме да Влас —

Ставнас миян мӧдӧд класс.

12 удж. Помав сёрникузяяссӧ.


Ме велӧда коми кыв.
Тэ велӧдан роч кыв.
Сійӧ велӧдӧ коми кыв.
Ми велӧдам коми кыв.
Ті велӧданныд коми кыв.
Найӧ велӧдӧны коми кыв.

А: — Ме велӧдча мӧд классын. А тэ кутшӧм классын велӧдчан?
Б: — Ме тшӧтш.


Думышт ӧ шыпаса кывъяс.

МИШУК РИСУЙТЧӦ.


Мишук босьтіс карандаш да кабала лист, кутіс рисуйтчыны. Первой сійӧ зэв кузь визь нюжӧдіс.
— Аттӧ, кутшӧм веськыд туйыс!
Сэсся босьтіс турунвиж карандаш да пондіс вӧчавны посни визьяс.
— Тайӧ турун, быдмӧ туй пӧлӧныс.
— Мамӧ, мамӧ, ме нӧшта серпасала коз пу да кӧчильӧс!
— Рисуйт, пиук, рисуйт. Да бӧрас петкӧдлы мамыдлы, мый артмас.
Мишук нӧшта рисуйтіс туй вылас ичӧтик гӧгыль да сетіс мамыслы.
— На, мамӧй, видзӧдлы! Артмис менам?
— Артмӧма, пиук, артмӧма. Кутшӧм нӧ эськӧ мойд серпасалін?

13 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.

15 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Надя чоюклы
Рисуйта лючки:
Турунвиж тетрадьяс,
Пенал да ручка,
Сумка да книгаяс
(Эз на и дышӧд).
Нӧшта на рисуйта
Ичӧтик лыжи.
Чойӧй мед школаӧ
Котралӧ ӧдйӧ.

16 удж. Висьтав, кутшӧм рӧма шаръясыс Танялӧн да Ӧньӧлӧн.

17 удж. Висьтав, коді ыджыд, а коді ичӧт.

18 удж. Лӧсьӧд сёрникузяяс.

19 удж. Юась ёртыдлысь.


Отсӧг: Тайӧ мый? — Нянь. Тайӧ коді? — Нывка.


Пашӧ кӧсйис гижны «Паш»,
Киас босьтіс карандаш,
Кабалаӧ пуктіс чут.
Водзӧ гижасьны эз кут,
Гӧгӧрвоис миян Паш:
Велӧдчытӧм карандаш.

Славик серпасаліс вӧлӧс да петкӧдліс батьыслы.
— Вӧлыс тай нӧ бӧжтӧм?! — чуймис бать.
— Бӧжыс карандашын на.

20 удж. Висьтав, мый портфеляд.


Отсӧг: Менам портфельын эм тетрадь, небӧг, ручка.


А: — Менам эм пон. А тэнад?
Б: — Менам эм кань.


Эжва — Печора бӧрын миян мӧд ыджыд ю. «Эжва» нимыс артмӧма эж да ва кывъясысь. «Эжва, Эжва, визув Эжва, коми парма юӧй!» — гижӧ Геннадий Юшков аслас кывбурын.
Эжва ю бокын эмӧсь паськыд эрдъяс.


ВЕЛӦДЫСЬ. Видза оланныд, челядь. Пуксьӧй. Коді талун дежурнӧйыс?
ВЕЛӦДЧЫСЬ. Ме дежурнӧй.
ВЕЛӦДЫСЬ. Коді талун абу?
ЮРА. Ставӧн эмӧсь. Весиг ӧти лишнӧй.
ВЕЛӦДЫСЬ. Но? Коді нӧ? Кыдзи нимыд?
НЫВКА. Света.
ВЕЛӦДЫСЬ. А коді тэнӧ вайӧдіс школаас?
СВЕТА. Ачым локті.
ВЕЛӦДЫСЬ. Мыйла?
СВЕТА. Велӧдчыны.
ВЕЛӦДЫСЬ. А тэныд кымын арӧс?
СВЕТА. Регыд квайт лоӧ.
ВЕЛӦДЫСЬ. Ичӧт на.
СВЕТА. Со Юра меысь на ичӧт, а велӧдчӧ.
ЮРА. Ме ичӧт?!
СВЕТА. Ноко, Юра, сувтлы орччӧн.
ЮРА. Мун сэтысь, эн тракйы. Меным сизим арӧс нин.
ВЕЛӦДЫСЬ. Тушаыд ыджыд, а арлыдыд ичӧт. Тэ он кут велавны.
СВЕТА. Ме?! Со тайӧ «М». Тайӧ «А». Орччӧн кӧ гижам, лоӧ «МА». Ӧтчыд «МА» да мӧдысь «МА» лоӧ «МАМА»...
ВЕЛӦДЫСЬ. Тэ зэв сюсь нывка. Но ичӧт на. 
ВЕЛӦДЧЫСЬЯС. Ми кутам отсавны Светалы. Мед велӧдчӧ.
ВЕЛӦДЫСЬ. Аттӧ дивӧ! Но, сідзкӧ... Пуксьы, Света. Заводитам коми кыв урок.


21 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Пуксьӧй, локтісны, весиг, кыдзи, вайӧдіс, коді, локті, квайт, меысь, орччӧн, сэтысь, мӧдысь, козьналі, сюсь, сідзкӧ.

— Кӧні тэ олан?
— Ме ола Ухтаын, Куратов улича вылын.
— Дивӧ тай! Ме ола Куратов улича вылын жӧ, но Сыктывкарын.

23 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Меным дона сиктса школа,
Сэні уна книга эм,
Сэтчӧ велӧдчыны вола,
Медым сюсьӧн лои ме.


24 удж. Висьтав, коді кӧні олӧ.


Отсӧг: Кань олӧ керкаын.


1. Кӧч олӧ вӧрын.
2. Пӧч олӧ гортын.
3. Ур олӧ горсйын.
4. Чери олӧ ваын.
5. Пон олӧ чомйын.
6. Пышкай олӧ позйын.

25 удж. Помав сёрникузяяссӧ.


Тшак быдмӧ коз улын.
Ур пукалӧ коз лап вылын.
Нывка сулалӧ ӧшинь дорын.

26 удж. Содты лӧсялана кывъяс: вылын, улын, дорын, сайын.


Отсӧг: Со коз пу. Коз лап вылын пукалӧ ур.


1. Со му. Му вылын быдмӧ картупель, кушман да сёркни. 2. Ӧшинь улын эжа. Эжа вылын ми ворсам. 3. Воис Выль во. Ми ворсім да сьылім коз дорын. 4. Менам чомйӧй керка сайын.

27 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


КӦНІ САКАР?


Ва стӧканӧ Ичӧт Ваньӧ
Лэдзис ыджыд сакар тор.
Ачыс ворсӧдіс на каньӧс,
Кысук мелі, оз и пур.


Сэсся нюжӧдіс бӧр кисӧ
Юмолысла миян Вань.
Видзӧдӧ да, стӧкан пиас
Лювъялӧ куш сӧмын ва.


Горзӧ Ваньӧ бӧрдӧм сорыс,
Узьны некыдзи оз вод:
— Кӧн нӧ менам сакар торйыс?
Васьыс сійӧс перйис код?

28 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


1. Мый сулалӧ пызан дорын? 2. Коді пукалӧ да бӧрдӧ улӧс вылын? 3. Мый куйлӧ пызан вылын? 4. Мый ӧшалӧ стенын?

29 удж. Лӧсьӧд тайӧ кывъясӧн сёрникузяяс.


30 удж. Велӧд кывпесансӧ.


Йирӧ Серӧд йӧла йӧн,
Лоӧ рытнас йӧлаӧн.

Содты лӧсялана шыпас. Висьтав, мый эз лӧсяв.


А: — Висьтав, кӧні тасьтіыс.
Б: — Пызан вылын.

1. Нёль вок ӧти шапка улын пукалӧны.
2. Мича ныв пукалӧ керкаын, а кӧсаыс — ывлаын.
3. Керка весьтын ӧшалӧ нянь шӧрӧм, понъяс увтӧны, оз и судзлыны.
4. Джодж улын ош лапа, джадж дорын ош кабыр.

КОДӦН МЕ ЛОА?


— Ывла вылын сідз и тадз
Коля лунтыр жбучкӧ мач.
Сылӧн сувтӧдӧма мог:
Лоны футболистӧн, — висьталіс зонпоснилы Ӧньӧ.
Витя шевкнитіс кинас да шуис:
— Кӧсъя лётчикӧн ме лоны,
Таысь менӧ ошкӧ бать.
Кута велӧдчыны ёна,
Медым ставыс вӧлі «пять».
А Миша пельпомсӧ лэптыштліс да шуис:
— Ог на тӧд ме, кодӧн лоа,
Ыджыд арлыдӧ кор воа.
Гашкӧ, лоа инженерӧн.
Гашкӧ, лоа милиционерӧн.
— Батьӧ моз жӧ быдма кор
(Велӧдча ме бура),
Лоа сы моз жӧ шофёрӧн, —

Ошйысьыштіс Юра.
— Дерт, шофёрӧн абу лёк, —

Шыасис сэк Вова, —

Ас водзӧ ме пукті мог:
Космонавтӧн лоа.


31 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Ме кужа ворсны шашкиӧн. Тэ мыйӧн кужан ворсны?
— Шахматӧн. Тӧвнас котрала лыжиӧн, конькиӧн. Ворса хоккейӧн.
— Ме тшӧтш.

Мыйӧн гижӧ детинка?
Детинка гижӧ ручкаӧн.
Мыйӧн рисуйтчӧ нывка?
Нывка рисуйтчӧ кисточкаӧн.

33 удж. Лӧсьӧд серпасъяс серти висьт да нимты.


Кисӧ мыськӧ майтӧгӧн.
Пиньсӧ весалӧ щӧткаӧн.
Юрсисӧ шыльӧдӧ сынанӧн.
Гачсӧ гладитӧ утюгӧн.
Роксӧ сёйӧ паньӧн.
Черисӧ сёйӧ вилкаӧн.

34 удж. Помав сёрникузяяссӧ.


Отсӧг: Нывка ворсӧ мачӧн.


1. Илля рисуйтчӧ карандашӧн.

2. Машук вундӧ бумагасӧ ножичӧн.

3. Ӧльӧш кодйӧ мусӧ зырйӧн.

4. Мам вундӧ няньсӧ пуртӧн.

5. Колюк кыйӧ чери вугыр шатинӧн.

35 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


Отсӧг: — Кыдзи шуан аканьтӧ?
— Аканьӧс шуа Настукӧн.


1. Кыдзи нимыс чой-вокыдлӧн?
2. Кыдзи нимыс бать-мамыдлӧн?
3. Кыдзи нимыс ёртыдлӧн?
4. Кыдзи нимыс велӧдысьыдлӧн?

36 удж. Содты лӧсялана кыв.


Отсӧг: Ме гижа мелӧн.


Ӧльӧксан рисуйтчӧ кисточкаӧн.
Олюк джодж чышкӧ щӧткаӧн.
Мам песласьӧ машинаӧн.
Бать тувъясьӧ мӧлӧтӧн.
Велӧдысь петкӧдлӧ указкаӧн.

37 удж. Содты кольӧм шыпасъяс.


38 удж. Велӧд кывпесан.


Сюйӧ пӧчӧ пачӧ сӧчӧн,
Сёйӧ сӧчӧн чайӧн пӧчӧ.

39 удж. Лыддьы чорыд да небыд согласнӧй шыяссӧ бура шуалӧмӧн. Корсь кодӧн? мыйӧн? юалӧмлы кывъяс.


1. Таня вайис бидонӧн кык литра йӧв. 2. Ми ислалім лыжиӧн. 3. Важӧн комияс ворслісны сигудӧкӧн. 4. Сійӧ гижӧ ручкаӧн. 5. Батьӧй уджалӧ директорӧн. 6. Коді тайӧ уджсӧ вӧчис кык минутӧн? 7. Петя зіля тувъясьӧ мӧлӧтӧн. 8. Зина сёйӧ рок пу паньӧн. 9. Детинкаяс ветлісны карӧ экскурсияӧн. 10. А тӧданныд-ӧ ті, мый комияс черитӧ сёйӧны киӧн? 11. Чолӧмала нимлунӧн! 12. Кузь нэм да бур шуд! 13. Зеленечӧдз ме муні автобусӧн. 14. Зэв бура лыддьысян комиӧн.

40 удж. Думышт тайӧ кывъясӧн сёрникузяяс.


Тӧдмав нӧдкывсӧ. Инды чорыд да небыд с шыа кывъяс.


Овлӧ еджыд, гӧрд и сьӧд,
Сёян, сёян и он пӧт,
Видзӧдлан да вежыд петӧ,
Вотӧсыслӧн нимыс ... .


А: — Мый вӧчӧ мамыд?
Б: — Сійӧ уджалӧ врачӧн.

Комиӧд. Мый казялін ӧткодьсӧ?

Содты лӧсялана шыпасъяс.

ШЫРӦН-КАНЬӦН.


Маша тьӧт тшӧкыда корлӧ менӧ нылыскӧд ворсны. Сійӧ шуӧ:
— Ме ветла лавкаӧ да почтаӧ. А тэ, бур пи, пукышт Катякӧд.
Катя радлӧ, кекӧначасьӧ:
— Юрик локтіс, ворсны кутам!
— Кутам, — шуа ме.
— Юрочка, мыйысь тэ кӧсъян ворсны? — юалӧ нывка. — Вай детсадйысь! Но, Юрик? Медводз вӧчам зарядка. Ӧти-кык, ӧти-кык! Вӧч кинад ме моз жӧ!
— Мун! Зарядкасӧ вӧчӧны вольпасьысь чеччӧм бӧрын, меным детсадйысь ворсны абу окота.
— Но, огӧ кутӧй зарядка вӧчны. Вай ворсыштам «шырӧн-каньӧн». Тэ быттьӧ кань, а ме быттьӧ шыр! Но, Юрик?
— Но-о, вай котӧрт, а ме суӧда тэнӧ.
Сӧмын Катя удитіс воськов-мӧд вӧчны, «кань» сійӧс кутіс.
— Тэ он куж ворсныд да! — дӧзмис нывка. — Вай выльысь. Каньыс ӧд первой узьӧ. Куткыртчы, кунь синтӧ.
Ме пукси улӧс вылӧ да шуа:
— Мун котрав. Ме узя нин, — Катя малыштіс синмӧс да заводитіс котравны. — Ме садьми нин.
— Садьмин кӧ, «няв» колӧ шуны, — велӧдіс Катя.
— Няв! — горӧді ме да куті сійӧс. — Ӧні тэ кань. Ме шыр лоа. Топыда кунь синтӧ и узь. Дыр узь. — Ме, дерт, шыравны эг и думайт.
— Ме ог куж шыравнытӧ, — шуи ме недыр мысти. Тэ ичӧтик, тэ и ло шырнас, а ме кань бӧр лоа.
— Вай!
— Няв! Няв! — стрӧга шыаси ме, уськӧдчи шыр вылӧ. Куті Катяӧс. — Ням-ням... сёйи ме тэнӧ.
...Регыд воис Маша тьӧтӧй. «Аттьӧ» меным шуис.


41 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Тшӧкыда, кекӧначасьӧ, мыйысь, вольпасьысь, чеччӧм, быттьӧ, сійӧс, выльысь, узьӧ, куткыртчы, узя, аттьӧ, сёйи.

— Субӧтаӧ ми мунам походӧ.
— Автобусӧн?
— Ог. Ми мунам подӧн. «Туйӧ кӧ он петав, овны он велав», — шуӧ ыджыд мамӧй.
— Бур туй, сідзкӧ!

мунӧ (кыдзи?) подӧн

мунӧ (кыдзи?) скачӧн


43 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Таня ноксьӧ тасьті-паньӧн,
Ваня ворсӧ шырӧн-каньӧн.
Сійӧ тивк — и улӧс вылын,
Сэсся со нин лабич улын.


— Мешайтчыны кутан он?
Ок тэ миян вильыш зон!
— Кута вильшасьны на дыр,
Аддзан он тэ? Ме ӧд шыр.

Вочавидз юалӧмъяс вылӧ:


1. Мый вӧчӧ Таня? 2. Мый вӧчӧ Ваня?

44 удж. Велӧд шусьӧгсӧ.


Важ бур йӧзлӧн шулӧмыс
Менам нэм оз вун:
Йӧлӧн-выйӧн исковтӧ
Гожся мича лун.

45 удж. Думышт кывъяс сетӧм слогъясӧн. Вӧдитчы кывчукӧрӧн.

46 удж. Висьтав, коді мый вӧчӧ да кӧні.


Отсӧг: Челядь ворсӧны джоджын.


1. Нина небӧгъяссӧ видзӧ джаджйын.
2. Пӧль пукалӧ джек вылын.
3. Шыр котралӧ джодж улын.
4. Катшыс куйлӧ жытник сайын.

47 удж. Корсь пӧвсӧ.


дженьыд бӧж

джуджыд ю

еджыд кӧч

ыджыд пон


48 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Уджыд му вылад эм уна,
вӧчны быдтор куж,
мырсьысьлы эн вунӧд шуны:
— Кыпыд удж!


А: — Кӧні уджалӧны бать-мамыд?
Б: — Мамӧй уджалӧ лавкаын, а батьӧй больничаын.

Мед кӧть коді: зон ли, ныв ли,
Сылысь бӧрдӧм шы он кывлы.
«Мам-мам», — шуӧ бурӧн-такӧн,
Дерт жӧ, лоӧ тайӧ ... .

КАРӦ ЭКСКУРСИЯӦН.


Ӧтчыд Коля аслас жырйын вӧчис гортса удж. Кухняын сёрнитісны мам-батьыс.
— Школаын Колялӧн велӧдысьыс висьталіс, коді пӧ бура велӧдчӧ, гожӧмнас ветлас карӧ экскурсияӧн, — висьталіс мамыс.
— Миян Колялӧн эмӧсь тройкаяс. Оз кӧ кут бура велӧдчыны, экскурсияӧн оз и мун, — шуис батьыс.
Коля кыліс тайӧ сёрнисӧ да шуис:
— Карӧ ветласны бура велӧдчысьяс? И ме тшӧтш кӧсъя ветлыны. Ме кута бура велӧдчыны. И гожӧмнас ветла карӧ экскурсияӧн.
Быд лун сійӧ ветліс школаӧ радпырысь.
Воис тулыс. Тулыс сідзи и кыскӧ челядьӧс ывлаӧ. Но Коля оз пет ывлаӧ. Сійӧ отсасьӧ мамыслы да пуксьӧ вӧчны гортса удж... Велӧдчан во детинка помаліс бура.
— Карӧ экскурсияӧн Коля тшӧтш ветлас, — висьталіс велӧдысь бӧръя урок дырйи.
Гортас Коля локтіс котӧрӧн:
— Мам, ме вуджи коймӧд классӧ! Аски ми автобусӧн мунам карӧ. Ветлам музейӧ, паркӧ, кафеӧ, циркӧ да театрӧ.

49 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Кутшӧм лун талун?
— Талун четверг.
— А тӧрыт кутшӧм лун вӧлі?
— Середа. Ме ветлі киноӧ.
— Войдӧрлун кутшӧм лун вӧлі?
— Войдӧрлун вӧлі воторник.
— Аски кутшӧм лун лоӧ?
— Аски лоӧ пекнича. Ме муна школаӧ.
— Аскомысь кутшӧм лун лоӧ?
— Аскомысь — субӧта. Ме ветла театрӧ.
— Сэні кутасны петкӧдлыны сёркни йылысь мойд.

ВЕЖОН ЛУНЪЯС


Детинка мунӧ школаӧ.
Ур пырӧ горсйӧ.
Ош кавшасьӧ пу вылӧ.
Пон дзебсьӧ чомйӧ.

51 удж. Гиж кывъяссӧ колана ногӧн. Рочӧд.


52 удж. Содты кольӧм кывсӧ.


Отсӧг: Тайӧ миян керка. Мам пырӧ керкаӧ.


1. Сиктын выль школа. Челядь мунӧны школаӧ. 2. Со сикт. Сиктӧ воисны карса артистъяс. 3. Со вӧр. Вотчысьяс мунӧны вӧрӧ. 4. Сыктывкар — Коми Республикалӧн юркар. Ми волім Сыктывкарӧ. 5. Со енэж. Ме видзӧда енэжӧ.

53 удж. Лӧсьӧд сёрникузяяс.


Ме муна.
Тэ мунан.
Сійӧ мунӧ.
Ми мунам.
Ті мунанныд.
Найӧ мунӧны.

54 удж. Содты колана кыв. Сёрнит ёртыдкӧд.


— Выльлунӧ тэ кытчӧ ветлін?
— А воторникӧ тэ кытчӧ мунан?

55 удж. Содты колана кыв.


1. Васьӧ пуктӧ небӧгсӧ (кытчӧ?)


2. Лена пуктӧ тетрадьсӧ (кытчӧ?)


3. Челядь мунӧны (кытчӧ?)

ДЗ шыа кывъяс:


— Мый тэ, Таня, гожӧмнас вӧчин?
— Ветлі вӧрӧ ӧмидз вотны. Видз вылын ӧкті мича дзоридз.
— А ӧні кӧдзыдӧсь нин войясыс. Дзодзӧгъяс лэбӧны лунвылӧ. Видзӧдлы ӧшиньӧд. Кыдз пу вижӧдӧма нин. Войнас енэжын дзирдалӧ уна кодзув.

А: — Кытчӧ тэ мунан?
Б: — Ме муна библиотекаӧ.


МАШУК. Мамӧ, лыддьы меным мойд.
МАМ. Ог эшты ме, шӧвктугӧй. Ыджыд мамтӧ кор мыйкӧ мойдны.
МАШУК. Ыджыд мамлӧн ӧчкиыс жугалӧма. Батьӧлӧн кадыс абу жӧ.
ЫДЖЫД МАМ. Ӧньӧ, сёшайтӧй, лыддьы чойыдлы мойдсӧ.
ӦНЬӦ. Машук, ме ӧд тэнад ыджыд вок. Велӧдча мӧд классын нин. Лыддя, дерт, мойдсӧ. Лок, кывзы.

ЧАЧАЯСЛӦН ДОКТОР.


Диван вылын уна йӧз:
Гоз-мӧд акань, ошпи, мӧс,
Сэн жӧ йӧй бӧб — визя гача.
Висьмӧдчӧма со став чача.


Кодлӧн музгыльтчӧма кок,
Кодлӧн аппетитыс лёк,
Межлысь чегӧмаӧсь сюрсӧ,
Мӧслысь поткӧдӧмась юрсӧ.


Ошлӧн пазалӧма ныр,
Каньлӧн кынӧм висьӧ пыр.
Виччысьӧны врачлысь локтӧм:
— Кор нин воас бара доктор?


Локтіс ӧкмыс часын стӧч
Чачаяслӧн мелі врач,
Висьысь войтыр дорӧ петіс,
Быдӧнлы лекарство сетіс.


Кынӧмӧн оз норась кань:
Юӧ йӧв и сёйӧ нянь;
Муніс дзоньвидзаӧн гортас
Варгыль ош и сылӧн ёртыс.


Важсьыс ён нин межлӧн сюр,
Мӧслысь вурӧмаӧсь юр,
Некод эз коль китӧм-коктӧм...
— Аттьӧ тэныд, муса доктор.


56 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Кодлӧн тайӧ аканьыс?
— Олялӧн.
— А мыйла аканьлӧн платтьӧыс няйт?
— Талун субӧта. Олялӧн аканьыс пывсяс да вежас паськӧмсӧ. Аканьлӧн мамыс, Оля, песлалас платтьӧсӧ.
— Ичӧтысянь кӧ радейтан удж, лоан бур уджалысьӧн.

Леналӧн акань

кӧчлӧн морков

каньлӧн шыр

Мишалӧн серпас


58 удж. «Чачаяслӧн доктор» кывбур серти висьтав, кодлӧн кыті висьӧ. Содты колана шыпасъяс.


1. Межлӧн чегӧма сюр. 2. Мӧслӧн потӧма юр. 3. Ошлӧн пазалӧма ныр. 4. Каньлӧн висьӧ кынӧм. 5. Аканьлӧн музгыльтчӧма кок.

59 удж. Висьтав, кодлӧн эм коді.


Отсӧг: Мамлӧн эм ныв.


1. Внучкалӧн эм пӧч. 2. Воклӧн эм чой. 3. Ыджыд батьлӧн эм внук. 4. Челядьлӧн эм бать-мам. 5. Батьлӧн эм пи.


60 удж. Содты колана кывъяс.


Отсӧг: Челядьлӧн эм мам.


1. Чойлӧн эм вок. 2. Внуклӧн эм ыджыд бать. 3. Пӧчӧлӧн эм внучка. 4. Бать-мамлӧн эм челядь. 5. Внучкалӧн эм пӧч-пӧль.

61 удж. Ворсыштӧй.


Ичӧтик пышкайлӧн кынӧмыс висьӧ.
Кӧн вӧлін, кӧн ветлін, ичӧтик пышкай?
Ичӧтик пышкайлӧн мышкуыс висьӧ.
Кӧн вӧлін, кӧн ветлін, ичӧтик пышкай?
Ичӧтик пышкайлӧн пельыс висьӧ.
Кӧн вӧлін, кӧн ветлін, ичӧтик пышкай?

62 удж. Рочӧд шусьӧгъяссӧ.


1. Лэбачлӧн ичӧт юрыс да ыджыд вежӧрыс.
2. Дышлӧн пыр кык мыш.
3. Сырчиклӧн вӧсни кокыс да йи чегъялӧ.
4. Мамлӧн чунь помыс небыд.

63 удж. Содты лӧсялана кыв.


Отсӧг: Ошлӧн пасьыс шоныд.


1. Каньлӧн гыжйыс лэчыд.
2. Йӧралӧн кокыс тэрыб.
3. Ручлӧн гӧныс шыльыд.
4. Урлӧн куыс дона.

ТШ шыа кывъяс:


— Менам ёртлӧн эм Катшыс пон.
— Менам понйыд эм жӧ. Середаӧ ме ветлі тшем вӧрӧ тшак вотны. Буско тшӧтш. А катшаяс аддзисны Бускоӧс да заводитісны тшетшкыны.
— А кутшӧм нӧ тшак вотін?
— Уртшак. Понтшактӧ да гут кулан тшактӧ эг вот.
— Миян потшӧс бокын анькытш быдмӧ. Лок ветлам.
— Но ӧд сэні и петшӧр быдмӧ!

64 удж. Велӧд кывпесансӧ.


Потшӧс пӧлӧн петшӧр ытшка,
Кутш да катша петшӧр пытшкын.


А: — Воторникӧ Сашалӧн чужан лун.
Б: — Чужан лунӧн, Саша!

Дзоля-дзоля керка, керка тырыс олысь, ни ӧдзӧс, ни ӧшинь абу.

БУР МАМ.


Менам мамӧй медся бур.
Сыысь мусаыс оз сюр.
Менӧ пасьтӧдӧ и вердӧ,
Шонтӧ аслас сьӧлӧм бердын,
Ичӧт юрӧ кӧдзӧ сям...
Тіян эм-ӧ татшӧм мам?


менам мам (мамӧй)

менам бать (батьӧй)

менам пальто (пальтоӧй)


Тайӧ мамӧй.
Тайӧ менам мам.
Тайӧ вокӧй.
Тайӧ менам вок.

65 удж. Содты лӧсялана кыв.


1. Менам эм кань.
2. Менам чой уджалӧ воспитательӧн.
3. Менам вок велӧдчӧ университетын.

тэнад мам (мамыд)

тэнад бать (батьыд)

тэнад пальто (пальтоыд)


— Тэнад ичӧтик чойыд сёрнитӧ нин?
— А мыйла сылы сёрнитнысӧ? Сӧмын сійӧ муртса бӧрддзас, сылы и сідз ставсӧ сетӧны.

сылӧн мам (мамыс)

сылӧн бать (батьыс)

сылӧн пальто (пальтоыс)


Тайӧ Ӧньӧ да сылӧн чойыс.
Тайӧ Таня да сылӧн вокыс.

66 удж. Рочӧд.


1. Кӧні вокыд? 2. Пӧльӧй пӧрысь нин. 3. Сылӧн мамыс зэв том. 4. Менам эм выльтор. 5. Сылӧн эм ёрт. 6. Тэнад эм «Би кинь» журнал?

миян мам (мамным)

миян бать (батьным)


67 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Миян пӧчӧ ставсӧ вӧчӧ,
Ок, майбырӧй, сё майбырӧй!


Быдмӧ Ваня ӧтка пиӧн,
Ӧтка пиӧн, кужтӧм киӧн.


Сылӧн радейтана пӧчӧ
Гортын ставсӧ ачыс вӧчӧ.

Ичӧт дырйи менам оз вӧлі артмы л шы, сы пыдди артмӧ вӧлі й шы. Ме кӧсъя шуны: йӧлыд шома, а артмӧ: йӧйыд шома. Гырысьджык челядь ме вылын сералӧны: йӧйыд, шуӧны, йӧй и эм — абу шома ни юмов.
Кӧсъя шуны: менам лӧг петӧ, а артмӧ: менам йӧг петӧ. Бара ме вылын сералӧны — сьӧмдӧмаӧсь.

68 удж. Думышт щ шыпаса кывъясӧн сёрникузяяс.

69 удж. Тӧдмав нӧдкывсӧ. Воча кывсӧ серпасав.


Няйт кӧмӧн кӧ гортад пыран,
Джоджыд муӧн регыд тырас.
Кинад мутӧ он на ӧкты,
Тайӧс бура вӧчас ... .


А: — Кӧні тэнад бать-мамыд?


Сытӧг эз чуж эськӧ олӧм.
Мелі нюмсьыс ставлы долыд.
Коді мусӧ, васӧ шонтӧ?
Тайӧ миян зарни ... .


АРСЯ ПОВОДДЯ.

МАМ. Чеччы, зарниӧй, асыв нин воис. Школаӧ мунан кад.
ӦНЬӦ. Но, час чечча. А кутшӧм талун поводдяыс?
МАМ. Арся поводдя. Талун зэрӧ. Енэжыс кымӧра. Шондіыс абу. Ывлаын тӧла. Пасьтась шоныдджыка — дӧрӧмась, гачась, свитерась, шапкаась, курткаась да резина сапӧгась.
ӦНЬӦ. Мед кӧть зэрӧ
Сувтса зэрӧн,
Шоныд зэрыд бур.
Сэсся кыдз нӧ,
Мамӧ, быдма,
Оз кӧ кӧтась юр?
МАМ. Ачыд кывбурсӧ лӧсьӧдін?
ӦНЬӦ. Эг. Тайӧ кывбурсӧ гижис Серафим Попов. Ме лыдди «Би кинь» журналысь. Мамӧ, а тӧрыт вӧлі бур поводдя?
МАМ. Да ... . Тӧрыт вӧлі шондіа. Енэжыс лӧз. Кос вӧлі. Лӧнь да шоныд.

70 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


72 удж. Лыддьы сёрникузяяссӧ. Серпасъяс местаӧ висьтав колана кывъяс.


1. Менам гӧрд. А тэнад гӧрд
2. Леналӧн кольквиж. Светалӧн кольквиж.
3. Игорьлӧн турунвиж. Мишалӧн турунвиж.


Град выв пуктас


73 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Ок и зэрӧ, зэрӧ.
Шондіа, да зэрӧ.
Гажсӧ шонді вӧзйӧ,
Челядьлӧн син ӧзйӧ —


Чиктылӧны, котралӧны,
Нимкодьпырысь шуалӧны:
— Выль зэр улын быдмӧдчам,
Быдмӧдчам да ёнмӧдчам.

Кут тӧд вылад: зэр, шонді, челядь кывъяс шуигӧн -яс эн содты.

74 удж. Содты колана кывъяс.


Кӧч котӧртӧ.
Кӧчьяс котӧртӧны.


Джыдж лэбӧ.
Джыджъяс лэбӧны.


Кыдз пу сулалӧ.
Кыдз пуяс сулалӧны.


Ошпи пукалӧ.
Ошпиян пукалӧны.

75 удж. Лыддьы серпасъяс серти.


Отсӧг: — ӧти ош.

76 удж. Висьтав сӧмын уна лыда кывъяссӧ.


77 удж. Корсь пӧвсӧ.

78 удж. Лыддьы коми шусьӧгъяс. Корсь роч пӧвсӧ.


1. Ар бӧрын гожӧм оз пуксьывлы.
2. Арыд тыра караб кодь.
3. Арнад катша и рака пӧт.
4. Арся луныд кӧч бӧж кузьта.


— Мыйла нӧ тэ, Маша, серпасалӧмыд нывкалысь синсӧ кымӧс вылас?
— Синмыс сылӧн чуймӧмысла сэтчӧ кайӧма.
— Семӧлӧн вӧлі куим кампет, ӧтиӧс сійӧ сетіс ёртыслы, — висьталӧ велӧдысь. — Кымын кампет аслыс колис?
— Горш Семӧыд некодлы оз сет! — горӧдіс Ӧньӧ. — Менсьым на мырддяс.


А: — Коді пукалӧ ув вылын?
Б: — Ме думысь, лэбач.


1. Менӧ тшӧкыда корӧны, виччысьӧны, а петкӧдча кӧ, ставныс дзебсьӧны.
2. Зэра кадыд сылы бур,
Пыр и мыччас мусьыс юр.
Олӧ лун дай олӧ мӧд,
Быдмӧ вывлань, шог оз тӧд.
Гӧрд шляпаа, вывті тшап —
Зэв кыз кока косьтан ... .

ВАНЬӦ ДА САНЬӦ.


Кӧр видзысьяслӧн чум тыдалӧ ылӧдз. Чумкӧд орччӧн дадь вылын пукалӧны кык вок, Саньӧ да Ваньӧ.
— Ноко, висьтав, тайӧ кутшӧм шыпас? — юаліс Ваньӧ орччӧн пукалысь вокыслысь.
— Тайӧ? Тайӧ... Вунӧма!
— Тӧрыт на тӧдін да! Он тӧд?
— Часлы!..
— Ӧдйӧджык но!
— А-а-а! Тӧда, тӧда! Тайӧ «А-а-а!» шыпас.
— Но, а тайӧ шыпассӧ тӧдан?
— Тайӧс тӧда. Тайӧ «кӧлач» шыпас.
— Кӧлач?!
— Да. Кӧлач.
— Ноко. Мӧвпышт бурджыка. Кор батьыд уна чери кыйӧ, тэ сэки мый шуан, кор чуйман?
— Уна чери? О-о-о! «О» шыпас!
А мамыс вердӧ батьсӧ чомдорса бипур вылын пуӧм шыд-рокӧн, чайӧн юкталӧ. Найӧ орччӧн пукалӧны, кывзӧны челядьлысь сёрнисӧ да гусьӧн радлӧны-вашъялӧны.

79 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


81 удж. Думышт быд шыпасӧн кыв. Вӧдитчы кывчукӧрӧн.

82 удж. Отсав серпасалысьлы гижны анбур.


Шыяс ми кылам да шуам. Шыпасъяс ми аддзам да гижам.
Опонь дядь юалӧ вит арӧса Колялысь:


— Тэ кужан серпасавны?
— Кужа.
— А гижны?
— Кужа жӧ.
— А лыддьысьны?
— Ог. Шыпасъяссӧ ог на тӧд.

83 удж. Висьтав ӧ шыпассянь заводитчан кывъяс.

84 удж. Гиж анбур серти.


1. Вежон лунъяс: четверг, субӧта, выльлун, середа, воторник, пекнича, вежалун.
2. Коми кар нимъяс: Сыктывкар, Ухта, Емва, Усинск, Печора, Воркута, Инта, Вуктыл, Микунь, Сосногорск.
3. Коми газет да журнал нимъяс: «Коми му», «Чушканзі», «Би кинь», «Йӧлӧга», «Войвыв кодзув».
4. Коми ю нимъяс: Эжва, Сыктыв, Печора, Изьва, Луза, Уса, Висер, Вашка.

85 удж. Лыддьы кывъяссӧ. Висьтав, мыйӧн найӧ торъялӧны.


86 удж. Лыддьы важ нӧдкывсӧ.


Кар дорын керасьӧны, а татчӧ чагъясыс чеччалӧны.


А: — Кымын шыпас коми анбурын?


Думышт куим шыпаса кывъяс.


Арнас кӧч лэптіс выль керка. Колис тэчны пач. Ныв-пияныс отсасьӧны батьыслы: коді кирпич пыртлӧ, коді мыччалӧ сылы. Уджыс пуӧ.
Выль керка дорті мунӧ меж. Кӧч аддзис межӧс да чукӧстіс:
— Лок, Мегар, пач тэчны отсав... Шуӧны, тэ пӧ мастер. А ме первойысь пачсӧ тэча да, гашкӧ, оз артмы.
— Да-а, ме-е мастер! Пачтӧ тэчны и жугӧдны верма. Тӧрыт ме-е-е ёна люкаси да талун юрӧй висьӧ. Коркӧ мӧдысь отсала.
Кӧч нинӧм эз шу, сӧмын зільджыка заводитіс уджавны. Регыд мысти пачыс вӧлі дась нин. Кӧч-мам пуис сэні ыджыд чугун тыр капуста шыд. Восьса ӧшиньӧд чӧскыд дукыс ылӧдз разаліс.
Меж кыліс чӧскыд дуктӧ да локтіс Кӧч керка дорӧ:
— Эй, Табъя кок! Помнитан, ме кӧсйи тэныд отсасьны?
— Помнита, — вочавидзис Кӧч.
— Ме-е-е со локті шыдтӧ сёйны отсавны... .
— Аттьӧ, Мегарин! Ми и тэтӧг шыднымӧс помалам.
Кӧчпиян серӧктісны да зіля кутісны панясьны.

87 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Лэптіс, тэчны, отсасьӧны, мыччалӧ, аддзис, люкаси, висьӧ, зільджыка, регыд мысти, дась, сэні, ыджыд, восьса, ылӧдз, серӧктісны, панясьны.

— Челядь, ме уджала «Йӧлӧга» газетын. Ме — журналист. Кора вочавидзны менам юалӧмъяс вылӧ. Мый ті вӧчанныд школаын?
— Ми велӧдчам.
— Олег, а тэ отсасян мамыдлы?
— Да. Ме отсася.
— А мый тэ вӧчан?
— Ме мыськала дозмук.
— Петя, а тэ отсасян мамыдлы?
— Ог. Ме отсася батьлы.
— Шань! А кыдзи тэ отсасян?
— Ме отсала сылы газет лыддьыны да телевизор видзӧдны.


ме гижа

ме лыддьыся

ми гижам

ми лыддьысям

тэ гижан

тэ лыддьысян

ті гижанныд

ті лыддьысянныд

сійӧ гижӧ

сійӧ лыддьысьӧ

найӧ гижӧны

найӧ лыддьысьӧны


89 удж. Содты колана кывъяс.


Отсӧг: Ме пукала.
Тэ пукалан.


Ме котӧрта.
Тэ котӧртан.


Тэ сулалан.
Ме сулала.


Ме чышка.
Тэ чышкан.


Тэ мунан.
Ме муна.


Ме гижа.
Тэ гижан.

90 удж. Лӧсьӧд серпасъяс серти сёрникузяяс.


Кӧч котӧртӧ.
Кӧчьяс котӧртӧны.

91 удж. Содты лӧсялана кыв.


Отсӧг: Ме ворса мачӧн.
Тэ ворсан мачӧн.


1. Ме муна школаӧ.
Тэ мунан школаӧ.


2. Ме гижа ручкаӧн.
Тэ гижан ручкаӧн.


3. Ме пукала парта сайын.
Тэ пукалан парта сайын.


4. Ме сулала ӧшинь дорын.
Тэ сулалан ӧшинь дорын.

92 удж. Серпасъяс серти лӧсьӧд сёрникузяяс.


Отсӧг: Колялӧн эм небӧг. Сійӧ лыддьысьӧ.


1. Сашалӧн эм пань. Сійӧ панясьӧ.


2. Леналӧн эм акань. Сійӧ ворсӧ.


3. Олялӧн эм щӧтка. Сійӧ весалӧ пинь.


4. Ниналӧн эм карандаш. Сійӧ серпасасьӧ.

93 удж. Содты колана кыв.

Шарик тявзӧ: ав, ав, ав!
Мурзик нявзӧ: няв, няв, няв!
Чибук гӧрдлӧ: го, го, го!
Чипан котсьӧ: ко, ко, ко!
Полюк Машка помся кашкӧ
Йӧрын кылӧ: рук, рук, рук.
Ставыс виччысьӧны, гашкӧ,
Кытчӧдз сёян ме ог юк.

94 удж. Содты колана шыпасъяс.


1. Ме велӧдча мӧд классын. 2. Коля, тэ кӧні велӧдчан? Ме велӧдча сиктса школаын. 3. Кыдзи Саша велӧдчӧ? Сійӧ велӧдчӧ бура. 4. Кутшӧм школаын ті велӧдчанныд? Ми велӧдчам карса школаын. 5. Кутшӧм классын велӧдчӧны Лена да Таня? Найӧ велӧдчӧны мӧд классын.

95 удж. Лыддьы сьыланкывсӧ. Висьтав, коді мый вӧчӧ.


Джиги, джиги!
Меж пач вартӧ,
Кӧин му лэптӧ,
Кӧч лысьтысьӧ,
Шыр би видзӧ,
Рака ва катлӧ,
Кань тасьті-дозмук мыськалӧ.

96 удж. Лыддьы кывбурсӧ. Висьтав, мый вӧчӧ кӧчиль.

Тутш-тотш, тутш-тотш —

Вӧрын кӧчиль заптӧ потш.
Потшӧ ассьыс йӧрсӧ,
Керка водзсӧ-бӧрсӧ.


Картупельтӧ, луктӧ,
Сёркни йӧрас пуктӧ,
Лун-лун градсӧ бертӧ
Морков улӧ, дерт ӧд.


Тутш-тотш, тутш-тотш —

Кӧчиль тувъялӧ нин потш,
Сэсся уджач Кӧчыс
Мастеритӧ ӧдзӧс:


— Пырӧй, гӧсьтъяс, сэті,
Морков ставлы сета!


Велӧд сьыланкыв.


Уна блин ме пӧжала,
Гӧсьтъясӧс ме корала.


Припев.
Волӧй, гӧсьтъяс, миянӧ,
Дзожгана пӧсь блин дорӧ.


Ӧшинь улӧс чышкала,
Гӧрд ковёрӧс вольсала.

Пызан вылӧ вая ырӧш.
Юӧй ырӧш кӧть тыр кӧш.

Пызан вылын самӧвар.
Гӧсьтъясыдлӧн сёрни-гар.


Миян праздник гажа тан,
Кытшӧн вайӧ йӧктыштам.


А: — Ме быд лун чышка джодж. А тэ отсасян мамыдлы?
Б: — Отсася.

Гожӧмнас руд рӧма ветлӧ.
Тӧлын еджыд гӧн век петлӧ.
Пельыс кузь, но дженьыд бӧж.
Полӧ быдторйысь нэм чӧж.


Воча кывсӧ корсь 94 лист бокысь.

Кокӧ, кокӧ, котрав,
Чӧдла, пувла — ягӧ,
Мырпомла — нюрӧ,
Сэтӧрла — лоскӧ,
Льӧмла — кустӧ,
Озла — тылаӧ.


УР ШОГ.


Асывнас Кӧч кыліс бӧрдӧм шы. Котӧртіс шы вылас. Коз лап вылын пукаліс Ур да, коньӧр, синвасӧ чышкаліс.
— Мый нӧ бӧрдан? — юаліс Кӧч.
— Быть ӧд бӧрд, — шуис Ур. — Тӧв локтӧ, а ни ӧти коль со некӧн. Мунны ковмас гортысь.
— Кытчӧ мунны?
— Кытчӧкӧ. Кӧні артмис колльыс.
Кӧч сӧмын жугыля топӧдліс пельсӧ. Сійӧ эз тӧд, кыдзи отсавны Урлы.
— Тэ жӧ радейтан тшактӧ! Ульсӧ на йирлан. Яла яг вылӧ бара зэв уна гоб петіс, — висьталіс Кӧч.
— Да эськӧ да, — нурбыльтіс Ур. — А яла ягыд ылын. Кыдзи ме сэтысь ваяла?
— Ме отсала! — шуис Кӧч.
И ваяліс сійӧ яла ягысь гобсӧ. А Ур ӧшліс косьтыны, пысавліс коз пу увъясӧ.
Кор воис тӧв, Ур эз и усь шогӧ.

97 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Талун ми урок дырйи ворсам «Мыйысь?». Челядь, мыйысь артмӧ вый?
— Вый артмӧ йӧлысь.
— Мыйысь мамныд пуӧ роктӧ?
— Шыдӧсысь.
— А шыдтӧ?
— Яйысь.
— А мыйысь пӧжалӧны нянь?
— Пызьысь.
— А мый артмӧ ваысь, но васьыс полӧ?


Ур пырӧ горсйӧ.
Пон пырӧ чомйӧ.


Ур петӧ горсйысь.
Пон петӧ чомйысь.

99 удж. Содты колана шыпасъяс.


Сергей пырӧ автобусӧ.
Сергей петӧ автобусысь.
Нина мунӧ школаӧ.
Нина локтӧ школаысь.

100 удж. Лӧсьӧд сетӧм кывъяснас куим сёрникузя.


Отсӧг: Пуяс вылысь гылалӧ кор.

101 удж. Висьтав, мыйысь вӧчӧма кӧлуйсӧ.

Чер вӧчӧма кӧртысь.
Шкап вӧчӧма пуысь.
Кепысь кыӧма вурунысь.

102 удж. Висьтав, мыйысь ыджыд мам пуӧ чӧскыд варенньӧсӧ.


Отсӧг: Ыджыд мам пуӧ варенньӧ чӧдйысь, ӧмидзысь, озйысь.

103 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Пачӧ, пачӧ, гажъяв,
Уль пу доддя мунӧ,
Кос пу доддя локтӧ.
Низя-ура вӧрысь,
Чӧдъя, пувъя ягысь,
Ӧмидза кустысь,
Сэтӧра лоскысь.


Кӧч чеччалан шор дорысь,
Вурд ислалан чой помысь,
Байдӧг баксан бадь дорысь,
Тури чуксан нюр дорысь!

А: — Кымын часын тэ локтін школаысь?
Б: — Куим час на эз вӧв.

1. Вӧлыс кӧртысь, а бӧжыс шӧртысь.


2. Лудысь аддза тась и сэтысь,
Ветлӧдлӧны пась и кепысь.

3. Гортысь петавтӧг
Ылӧдз нулывлӧ.
«Бур вой» — меным тшӧтш
Быд рыт шулывлӧ.


ӦМИДЗ ЙЫЛЫСЬ СЬЫЛАНКЫВ.


1. Садйӧ ӧмидзла петам,
ми петам, ми петам.
Чӧскыд ӧмидз ми ӧктам,
ми ӧктам, ми ӧктам.
Припев.
Шондіа сад йӧрын югыд да лӧсьыд,
Ӧмидзлӧн тусьясыс юмов да чӧскыд.
2. Ӧмидз, ӧмидз, эн дзебсясь,
эн дзебсясь, эн дзебсясь.
Тэнӧ алӧйӧс аддзам,
ми аддзам, ми аддзам.
Припев.
3. Зіля чуманӧ лӧдам,
ми лӧдам, ми лӧдам.
Чӧскыд ӧмидз ми ӧктам,
ми ӧктам, ми ӧктам.
Припев.
4. Чӧскыд пирӧгтӧ сёйны,
да сёйны, да сёйны.
Ёртъяс, миянӧ волӧй,
да волӧй, да волӧй.
Припев.

Ведраын мый?


Кӧні чери?


Конверт пытшкын мый?


Кӧні открытка?


Ведраын чери.


Чериыс ведраын.


Конверт пытшкын открытка.


Открытка конверт пытшкын.

104 удж. Висьтав, мый овлӧ керка пытшкын.

— Ыджыд мам, ми петам ывлаӧ. Миянлы гортын оз пукавсьы.
— Петӧй. Но лымйын эн туплясьӧй.

105 удж. Лӧсьӧд куим сёрникузя.


Отсӧг: Миян Коля пытш кодь визув.


лым пиын

му пытшкын


лым пиӧ

му пытшкӧ


лым пиысь

му пытшкысь


106 удж. Лыддьы мойдсӧ.


ТШАКЪЯСЛӦН ЗЫК.


Зэра шоныд лунтӧ тшакыд радейтӧ. Му пытшкысь петісны еджыд гобъяс:
— Аттьӧ шоныд зэрыслы, отсаліс петны миянлы му пытшкысь.
Друг кодкӧ еджыд гоб пиысь горӧдіс:
— Видзӧдлӧй, кодкӧ мусӧ вӧрӧдӧ!
И небыд яла нитш пиысь петіс гӧрд гоб.
— А ті коді? — юаліс сійӧ.
— Ме — путник. А этайӧ — уртшак.
— А менӧ рыжик-пыжикӧн шуӧны.
Друг чилӧстіс виж гоб:
— Мыйла меным узьны онӧ лэдзӧй? Босьта да вӧтла татысь ставнытӧ!
— Зэв на ичӧт тэнад доныд, виж гоб, — шуис сылы еджыд гоб.
— Да менӧ быдӧн пуктас кӧрзинаас...
— Серамнымӧс эн петкӧдлы. Еджыд гобыд — медся мича да дона тшак!
— И ми, рыжикъяс, зэв мичаӧсь да чӧскыдӧсь. Сэки чилӧстіс гут кулан тшак: — Эм абу кодкӧ меысь мичаыс тані?!
Друг став тшакыс ланьтіс: налань матыстчисны кык детинка...
— Шурик, меным гӧрд гоб сюри.
— А ме куим еджыд гоб аддзи.
...Челядь вотісны уна тшак: еджыд, гӧрд да виж гоб, рыжик, путник, уртшак, масленик, ягсер. На пиысь кутшӧмсюрӧӧс косьтісны, кутшӧмсюрӧӧс солалісны. Сӧмын гут кулан тшак колисны вӧрӧ.

107 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Му пытшкысь, еджыд гоб, яла нитш пиысь, онӧ лэдзӧй.

109 удж. Содты лӧсялана кыв.


1. Тшак петіс му пытшкысь.
2. Гӧрд гоб петіс нитш пиысь.
3. Ош олӧ вӧрын.
4. Пон пырӧ чомйӧ.

110 удж. Лыддьы кывпесансӧ.


«Китш, китш», — тшапа
Катша китшкӧ,
Нитшкысь нетшкӧ
Тшӧгӧм тшак.
Тшаклӧн тшыкӧма нин пытшкыс,
Тшыкӧм тшакыд век на тшап.


111 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


1. Коді дзебсясьӧ сапӧг пытшкын?
2. Коді петӧ шкап пытшкысь?
3. Мый пуктӧ Таня портфеляс?
4. Мый босьтӧ Юра холодильникысь?

Сёрни артмӧ сёрникузяясысь. Сёрникузя артмӧ кывъясысь. Сёрни панӧны, кор колӧ мыйкӧ висьтавны либӧ юавны.

А: — Кытысь петіс тшак?
Б: — Му пытшкысь.

1. Ичӧтик-ичӧтик зонка му пытшкысь шляпа аддзис.


2. Вирич пытшкын быдмӧ-олӧ,
Кӧдзыдысь зэв ёна полӧ.
Быдмас — солав, дозйӧ тэч,
Тайӧ лоӧ ... .


Урок дырйи велӧдысь шуис:
— Челядь, вайӧ серпасалӧй, коді мый кӧсйӧ да кужӧ. Серпасалӧй сійӧс, мый ті радейтанныд...
Петя серпасаліс танк (батьыс танкистӧн вӧлӧма), Вова — ошкӧс (пӧльыс моз жӧ, буракӧ, кыйсьысьӧн кӧсйӧ лоны), Вера — уна пӧлӧс дзоридз. Коля серпасаліс катер. Катя радейтӧ гортса пемӧсӧс. Сійӧ серпасаліс сера куканьӧс.
Сӧмын Ваня видзӧдӧ ӧшиньӧ.
— Ваня, мыйла нӧ нинӧм он серпасав?
Ваня босьтіс гӧрд карандаш да тшӧтш кутіс рисуйтчыны.
Урок помын видзӧдлісны, кодлӧн мый артмис. Петяӧс да Вераӧс велӧдысь ошкис:
— Зэв мича серпасныд!
Воваӧс да Коляӧс малыштіс юрӧдыс:
— Оз ков тэрмасьны.
Велӧдысь матыстчис Ваня дорӧ, видзӧдліс сы альбомӧ, сэсся Ваня вылӧ. Ваня гӧрдӧдіс пель йылӧдзыс, юрсӧ копыртіс. Велӧдысь босьтіс альбомсӧ да петкӧдліс челядьлы. Сэні гырыся да мичаа вӧлі гижӧма: «МАМ».
— Зэв бур, Ваня... Молодеч, — шуис велӧдысь.

112 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Пель йылӧдзыс.

Ме радейта.
Ме аддза.
Ме лыддя.


Мый лыддьӧ Коля?


Коля лыддьӧ


«Йӧлӧга» газет
«Би кинь» журнал

Кодӧс кывзӧ Сеня?


Сеня кывзӧ.

114 удж. Содты лӧсялана кывъяс.


1. Ме серпасала (кодӧс?).
2. Тэ радейтан (кодӧс?).
3. Надя аддзӧ (кодӧс?).
4. Мам вердӧ (кодӧс?).

115 удж. Висьтав, кодӧс тэ аддзан серпассьыс.


Отсӧг: Серпассьыс ме аддза урӧс.

116 удж. Содты колана кыв.


1. Велӧдысь лыддьӧ (мый?) ... .
2. Нывка кывзӧ ... .
3. Ыджыд мам кыӧ ... .
4. Внучка серпасалӧ ... .
5. Мам вурӧ ... .
6. Таня вотӧ ... .
7. Женя чукӧртӧ ... .
8. Вӧрын быдмӧ ... .


— Чолӧм! Кодӧс нӧ тэ виччысян тані?
— Чойӧс. Сійӧ Ыбӧ кайис бабсӧ видлыны. А тэ кодӧскӧ виччысян жӧ?
— Да. Батьӧс виччыся. Сійӧ пырис вокзалӧ билетла. Ми Кулӧмдінӧ мӧдім.
— Видзӧд! Тіян автобусыд со вӧрзьӧ нин.
— Батьӧ, ӧдйӧджык лок! Кытчӧ нӧ вошлін?!

117 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


УДЖАЧ ЗИНА.


Миян Зина босьтіс рос,
Чышкис джодж да зыртіс пос,
Мыськис тасьті, мыськис пань,
Сэсся муніс ньӧбны нянь.
Мунӧ Зина, ичӧт ныв.
Сылы радлӧ ывла выв.
— Видзӧд, видзӧд! — гӧгӧр кыліс. —

Быдмӧма нин тайӧ нылыс.
Киас сумка кутӧ Зина.
Зина мунӧ магазинӧ.
Магазиныс матын,
Вузасьысьыс татӧн.
— Мый тэд колӧ?
— Сакар-чай.
— Пӧжалуйста, пӧлучай.
Ньӧб тшӧтш нӧк да рысь.
— Деньгаыс нӧ кысь?
— Сідзкӧ, талун пом,
Магазин тім-том.


Вочавидз юалӧмъяс вылӧ:


1. Мый вӧчис гортас Зина?
2. Мый сійӧ ньӧбис магазинысь?

118 удж. Корсь пӧвсӧ.


Ме пасьтала дӧрӧм

Ичӧт Витя чышкӧ джодж

Пӧчӧ пуӧ чӧскыд шыд

Пӧльӧ лыддьӧ мойд

Бать вӧчӧ джадж


119 удж. Содты кольӧм кывсӧ.


Катша-катша, китш-котш.
Тури помечӧ корӧ,
Вурдысь (мый?) пӧрӧдӧ,
Кӧин (мый?) кыскалӧ,
Ош (мый?) лэптӧ,
Сизь (мый?) писькӧдӧ,
Руч (мый?) кыӧ,
Ур (мый?) видзӧ,
Кӧч (мый?) пӧжалӧ.


120 удж. Ворсыштам.


Ошкӧ бабӧ, ошкӧ бабӧ,
Чӧдтӧ вотам, пувтӧ ӧктам,
Бур вотӧссӧ босьтам,
Лёк вотӧссӧ чӧвтам.


121 удж. Лыддьы гӧлӧстӧ вежлалӧмӧн.


1. Сёрнитам комиӧн. Сёрнитам комиӧн? Сёрнитам комиӧн!
2. Саша ворсӧ аканьӧн. Саша ворсӧ аканьӧн? Саша ворсӧ аканьӧн!
3. Мам ньӧбис Машалы гач. Мам ньӧбис Машалы гач? Мам ньӧбис Машалы гач!

А: — Тӧрыт ме вӧрысь аддзылі кӧчӧс.
Б: — Збыльысь?!

Тӧдмав ребуссӧ да висьтав, мый вотіс гожӧмнас Таня.


МЕДБУР ОЛӦМ — ЧУЖАН МУЫН.
Финн мойд.


Арнас тури лӧсьӧдчис лэбны лунвылӧ. Сійӧ корис дозмӧрӧс:
— Вай лэбам тшӧтш. Ми, ыджыд лэбачьяс, лэбам водзын. Мукӧд лэбачыс — миян бӧрын.
— Меным дзик ӧткодь: сэні кӧть тані. Сёянӧй менам ньыв лыс.
И дозмӧр кӧсйысис лэбны лунвылӧ. Лэбисны тури да дозмӧр юяс, муяс весьтӧд.
Аддзӧны — водзын паськыд саридз. Лыска вӧр некӧн оз тыдав. Гӧгӧр ва да лӧз енэж. Лэбачьяс пуксисны саридз дорӧ шойччыны. Дозмӧр шуӧ:
— Лыс ем сёя, лым пиын узьла, но кольчча аслам чужан муӧ. Ог лэб саридз сайӧ.
— А меным колӧ лэбны. Лэбачьяслы туй петкӧдлыны шоныд муясӧ. А то найӧ кулаласны тані, кӧдзыд му вылын.
Тури лэбис водзӧ. Босьтіс мыш вылас джыджъясӧс да мукӧд посни лэбачӧс, ӧд найӧ вӧлі мудзӧмаӧсь да эз вермыны лэбны водзӧ.
А дозмӧр бергӧдчис войвылӧ, лыска вӧрӧ.


122 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Кытчӧ нӧ тэ котӧртан?
— Детсадйӧ ичӧтджык чойла.
— Менам эм жӧ ичӧтджык вок. Но сійӧ пузчужӧм кага на. Ыджыдджык чойӧй сійӧс видзӧ. Ме гортӧ тэрмася, сылы отсасьны колӧ.
— Быд пӧтка аслас позйӧ лэбӧ.


медся ён


124 удж. Артмӧд выль кывъяс.


Лӧсьӧд вит сёрникузя.

Велӧд паныд вежӧртаса кывъяс.


125 удж. Артмӧд паныд вежӧртаса кывъяс.


126 удж. Висьтав, кыдзи лэбӧны.


Отсӧг: лёддзӧн, ныра кельӧбӧн.


Став лэбачсьыс медӧдйӧ лэбӧны дзодзӧгъяс. Часӧн найӧ лэбӧны 88 километр.


127 удж. Лыддьы кывбурсӧ.

АДДЗЫСЬЛЫТӦДЗ, ЛЭБАЧЬЯС.


Тэрмасьӧны лэбачьяс,
Мыйӧн воас ар.
— Кытчӧ найӧ лэбӧны?
— Во чӧж кӧні жар.
— Лэбӧй лючки-бура,
Дзодзӧг, юсь да тури!

Корсь торъя кывъяс. Кутшӧм кыв оз лӧсяв?


128 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Тури-туриӧй, кузь кок,
Му кытшовтін гӧгӧрбок.
Мудзис кокыд, мудзис борд.
Пуксьыв татчӧ, муса ёрт!


Висьтав меным тэ, бур ань,
Кытӧн олӧм медся шань?
Лэбигмозыс тури шуӧ:
«Медбур олӧм — аслам муын!»

129 удж. Лыддьы кывбурсӧ да вочавидз юалӧм вылӧ.


Гыбад нюрӧд собалім,
Ӧктім турипув.
Гортын тшӧктам мамӧлы:
«Шома кисель пу».


Нюрысь петім радлігтыр,
Енэж — мича, лӧз.
Мыйла тадзи вотӧссӧ
Шулӧмаӧсь йӧз?


130 удж. Велӧд шусьӧгсӧ.


Коз пу йылысь туриӧс висьталӧ.

131 удж. Содты колана кыв.


Отсӧг: Пон — кыйсьысьлӧн медбур ёрт.


1. Июль — медшоныд кад. 2. Ош — медыджыд вӧрса пемӧс. 3. Декабрын медпемыд вой. 4. Январ — медкӧдзыд тӧлысь. 5. Печора — Коми Республикаын медкузь ю.

132 удж. Лӧсьӧд сетӧм кывъясысь нёль сёрникузя.


1. Лэбачьяс лӧсьӧдчӧны лэбны лунвылӧ
2. Мӧдӧдчӧны дзодзӧгъяс да турияс

3. Чикышъяс, сырчикъяс лэбисны нин
4. Байдӧгъяс, сьӧлаяс, таръяс кольччисны тӧвйыны

133 удж. Лӧсьӧд кывбурсӧ стӧча.


Турипувйыс — оз босьт син.
Тапикасис тури,
Сійӧ таво Ыджыд нюрын
Тэчис, тэчис витамин.


А: — Миян классын медбур велӧдчысьыс — Ваньӧ Сизев.
Б: — А миянын — Васьӧ Пыстин.


Нырыс кузь дай кокыс кузь,
Сувтас вутш бердӧ и узьӧ.
Веськодь сылы — ва кӧ нюрыс,
Коми ногӧн сійӧ — ... .


Воча кывсӧ корсь 124 лист бокысь.

КАТША РӦМПӦШТАН.


Катша вӧрын оліс, а сёйнысӧ сиктӧ волывліс. И быдторсӧ ваяліс сэтысь: то кизь, то чашка тор, то кампет кыш.
Ӧтчыд Кӧч аддзис Катшаӧс мыр вылысь.
— Кытчӧ, кытчӧ? — юаліс Катша.
— Сідзи.
— А менам со мый эм!
— Мый нӧ тайӧ тэнад? — юаліс Кӧч.
— Рӧмпӧштан! Ачыд асьтӧ аддзан!
— Ноко?
— Со, колӧкӧ! — вешйыштіс Катша.
— Вай вежсям! — корис Кӧч.
— Мый вылӧ? Мый тэнад эм? — чиктыліс Катша.
— Менам? Ме тэныд оз вота!
— Но, видзӧдлам.
Кӧч вотіс оз да вайис Катшалы.
Катша кокаліс ставсӧ да шуис:
— Мун, эг и пӧтлы!
— Либӧ шыранькытш вота? — няргыштіс Кӧч.
— Вот! — чиктыліс Катша.
Кӧч нетшкис шыранькытш да вайис Катшалы. Катша кокаліс ставсӧ да шуис:
— Мун! Веж на тэнад шыранькытшыд!
— А ставсӧ кокалін да? — чуймис Кӧч.
— Мед! А сьӧлӧмӧй эз и бурмы.
— Кутшӧм сюсь! Мырддя кӧ эськӧ рӧмпӧштантӧ!
— Кыськӧ тай! — дзерӧдіс Катша да лэбзис рӧмпӧштаннас коз пу йылӧ.


134 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Мый тэ вӧчин тӧрыт рытнас?
— Телевизор видзӧді.
— А ме лыдди «Би кинь» журнал.
— Ме гуляйті да вӧчи гортса удж.
— Юра, а тэ видзӧдін «Ӧшкамӧшка» телепередача?
— Эг видзӧд. Эг эшты. Пӧч-пӧльлы отсаси.
— Коктӧ кӧ кӧтӧдан, и чуньтӧ нюлыштан.


ме висьталі

ме пасьтаси


ми висьталім

ми пасьтасим


тэ висьталін

тэ пасьтасин


ті висьталінныд

ті пасьтасинныд


сійӧ висьталіс

сійӧ пасьтасис


найӧ висьталісны

найӧ пасьтасисны


136 удж. Содты лӧсялана кывъяс.


Отсӧг: Ме муні.
Тэ мунін.


Ме мысси.
Тэ мыссин.


Тэ восьтін.
Ме восьті.


Тэ гижин.
Ме гижи.


Ме сеті.
Тэ сетін.


Ме петі.
Тэ петін.


Тэ пуксин.
Ме пукси.

137 удж. Лӧсьӧд серпасъяс серти «Шойччан лунӧ» висьт.


Заводит тадзи: Шойччан лунӧ Сандра садьмис, вӧчис зарядка... .

138 удж. Юась ёртыдлысь.


1. Мый тэ вӧчин шойччан лунӧ?
2. Мый тэ вӧчин тӧрыт?
3. Мый тэ вӧчин гожӧмнас?

Велӧд паныд вежӧртаса кывъяс.

140 удж. Лыддьы да висьтав мойд нимсӧ. Помав.


Пӧльӧлӧн да пӧчӧлӧн
Сера чипан вӧлі,
Зарни кольк вайис,
Пызан помас пуктіс.
Шыр сэті котӧртіс,
Бӧжнас тай ӧвтыштіс,
Нырнас тай тувкнитіс.
Колькйыд усис дай жугаліс.


Корсь мойдысь мый вӧчис? юалӧм вылӧ кывъяс.


141 удж. Содты колана кывъяс.

Ме кӧмаси да котӧрті ывлаӧ.
Тэ кӧмасин да котӧртін ывлаӧ.
Сійӧ кӧмасис да котӧртіс ывлаӧ.
Ми кӧмасим да котӧртім ывлаӧ.
Ті кӧмасинныд да котӧртінныд ывлаӧ.
Найӧ кӧмасисны да котӧртісны ывлаӧ.

142 удж. Содтав чут пыдди і либӧ и шыпас.


143 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Рӧдтім-гӧнитім,
Тшынмунім да бусмунім,
Дедыс-бабыс ордӧ воим.
— Дедӧ-бабӧ, звӧзсӧ восьт!
Дедыс-бабыс петісны,
Звӧзсӧ дзум-дзам восьтісны.
Грым-грам кайим,
Пос тшупӧдыс чегис,
Емва гуӧ тюп-тёп.
Дедыс-бабыс лэччисны,
Сойбордйӧдыс кутісны да
Керкаас пыртӧдісны,
Пызан сайӧ пуксьӧдісны да
Чӧскыд кӧлачӧн вердісны,
Юмов чайӧн юктӧдісны,
Виж крӧватьӧ водтӧдісны,
Гӧрд шебрасӧн шебралісны:
— Узь жӧ, узь тэ, муса пи,
Дедтӧ-бабтӧ эн вунӧд.


Кыв позьӧ вуджӧдны визьысь визьӧ слогъясӧн. Слогын век эм гласнӧй шы.
Оз позь кольны гижан визь помӧ ӧти шыпаса слог и оз позь мӧд визьӧ вуджӧдны шыпас.

144 удж. Гиж «Рӧдтім-гӧнитім» кывбурысь кывъяс куим столбикӧ. Кывсӧ юклы слогъяс вылӧ.


Велӧд сьыланкывсӧ.


— Бобӧ, бобӧ, кытчӧ ветлін?
— Чожӧ гуӧ ветлі.
— Бобӧ, бобӧ, мый нӧ вайин?
— Выя нянь вайи.
— Бобӧ, бобӧ, кытчӧ пуктін?
— Джек помӧ пукті.
— Бобӧ, бобӧ, абу тай нӧ.
— Сьӧд пон тай сёйӧма...


А: — Оньӧ, кытчӧ тэ ветлін?
Б: — Лавкаӧ няньла.


Еджыд гулю керкаӧ пырис, свет вывсьыс мый аддзыліс, ставсӧ висьталіс.

КАТША РӦМПӦШТАН.


Аскинас Кӧч вотіс оз да шыранькытш. Локтіс коз пу улӧ, кӧні оліс Катша. Кутіс ачыс чӧсмасьны. Катша лэччис коз пу вылысь да пуксис Кӧчлы воча. А Кӧч быттьӧкӧ оз аддзы сійӧс.
— А мый нӧ, оз нин ков рӧмпӧштаныд? — юаліс Катша.
— Оз.
— Ньӧти оз ков?
— Ньӧти оз.
— Дзик ньӧти оз ков?
— Дзик ньӧти.
Катша жбыркнитліс коз пу вылӧ да вайис рӧмпӧштансӧ, пуктіс Кӧчлы ныр улас да юаліс:
— Он и видзӧдлы?
— Ог.
— Он вежсьы ни?
— ... Ме ог тӧд.
— Он босьт весиг?
— Но, гашкӧ ... — Кӧч тувччис табъя кокнас рӧмпӧштан вылӧ, мед нин сылӧн лоӧ.


145 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


Тірс, торс,
Куим стӧкан морс.


— Вай ворсыштам «Пышкайысь».
— Ог.
— А, гашкӧ, «Ошкысь»?
— Ог кӧсйы.
— Но, сідзкӧ, «Шырӧн-пельӧсӧн»?
— Ог жӧ ворс.
— Мыйла нӧ эськӧ?
— Медводз колӧ пудъясьны.


Он кӧ вӧдит,
Он и ворс.

ме ог тӧд

тэ он тӧд

сійӧ оз тӧд

ми огӧ тӧдӧй

ті онӧ тӧдӧй

найӧ оз тӧдны


147 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ ог кывйӧн.


Отсӧг: — Тэ мунан талун театрӧ?
— Ме талун театрӧ ог мун.


1. Тэ пукалан детинкакӧд?
2. Тэ отсасян мамыдлы?
3. Тэ асывнас мыссян?
4. Тэ рытнас видзӧдан телевизор?
5. Тэ радейтан мойдъяс?

148 удж. Содты кольӧм кывъяс.


Отсӧг: Ме ог мун. Тэ он мун. Сійӧ оз мун.


Ме ог сет.
Тэ он сет.
Сійӧ оз сет.


Тэ он пет.
Сійӧ оз пет.
Ме ог пет.


Тэ он ну.
Ме ог ну.
Сійӧ оз ну.


Сійӧ оз вай.
Тэ он вай.
Ме ог вай.


Сійӧ оз пыр.
Ме ог пыр.
Тэ он пыр.


Ме ог босьт.
Сійӧ оз босьт.
Тэ он босьт.

149 удж. Комиӧд шусьӧгсӧ.


150 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


СЮЗЬ ДА СИЗЬ.


Кодкӧ торкис
Унсӧ сюзьлысь,
Садьмис сюзь —

Оз вермы узьны.
Пожӧм пуӧ —

«Дізь» да «дізь»!
Дізьгӧ коді?
Тайӧ сизь.
Шуӧ сюзьлы
Лэбач сизь:
«Дона сюзьӧ,
Он-ӧ вись?
Мыйла узян
Лун шӧр лунӧ?
Вай жӧ чеччы,
Ворсны мунам!»
Но оз кӧсйы
Ворсны сюзь:
«Ме на пу йылысь
Эг усь!
Ворсан ёрттӧ
Мӧдӧс корсь,
Лун шӧр лунӧ
Сюзь оз ворс!»

Висьтав кывбурысь ь (небыд паса) кывъяс.

151 удж. Велӧд лыддьӧдланкыв.


Тыртӧм-быртӧм
Тасьті оз.
Гӧбӧч вылын
Рака поз.
Куим каньысь
Шыр оз пов.
Он кӧ эскы,
Оз и ков.


Первой классын на велӧдчысь Юра шуис ыджыд мамыслы:
— Миян велӧдысьным нинӧм оз тӧд!
— Чӧв! Кыдзи нӧ лысьтан татшӧмтор шуны?
— Мыйла нӧ, сідзкӧ, пыр миянлысь юасьӧ? Ми ӧд нинӧм жӧ ог тӧдӧй.

152 удж. Рочӧд.


КӦЗА ОЗ МУН ТУСЬЛА.


— Кӧзаӧй, кӧзаӧй,
Ме тэнӧ ыста тусьла.
Кӧза оз мун тусьла.
— Кӧин жӧ, кӧинӧ,
Ме тэнӧ ыста кӧза сёйны.
Кӧин оз мун кӧза сёйны,
Кӧза оз мун тусьла.
— Мортӧ жӧ, мортӧ,
Ме тэнӧ ыста кӧин кыйны.
Морт оз мун кӧин кыйны,
Кӧин оз мун кӧза сёйны,
Кӧза оз мун тусьла.


А: — Кытчӧ тэ талун рытнас ветлан?
Б: — Ог на тӧд.

1. Уджала ме лун и вой,
Кӧть ог юлы ни ог сёй.
Кор тэд ковмас тӧдны кад,
Висьтавны ме вывті рад.


2. Век вомад, а он ньылышт.


3. Биын оз сотчы,
ваын оз вӧй.

— Талун миян велӧдысь висьталіс нянь йылысь. Няньтӧ пӧ оз позь шыблавны. Тэ, Агния баб, няньтӧ эн шыблав, — велӧдӧ пӧчсӧ Аннуш. — Сійӧс зэв пӧ сьӧкыд быдтынысӧ.
— Ок тэ, шӧвктуг, да менӧ ӧмӧй колӧ велӧдны няньтӧ видзны? Ме ӧд сійӧс ас киӧн быдтывлі. Вундігад вӧлі быд шепла копыртчывлам. Кӧдзам, быдтам, а сёйныс вӧлі аслыным оз тырмы.
Кысуклӧн сёян дозйын вӧлі куим нянь тор. Кык торсӧ Кысук нюм-нямвӧчис, а коймӧдсӧ эновтіс. Вешйис бокӧ, пуксис да мӧдіс нювсьыны-мыссьыны. Аннуш уськӧдчис сы дорӧ:
— Кысук, сёй, оз позь няньсӧ шыблавны.
Кань мыссис, быттьӧкӧ оз и кыв нывлысь шуӧмсӧ.
— Кодлы шуи, сёй нянь торсӧ.
Кысук весиг пельсӧ оз вӧрзьӧд.
— Мый сійӧ оз сёй няньсӧ? Мыйла оз кывзысь? — бӧрддзис Аннуш. — Миян велӧдысь шуис, ставлы пӧ висьталӧй, мед некод нянь оз шыблав.
— Да энлы, Аннуш, бӧрд. Каньыд ӧд оз быдтор гӧгӧрво, — лӧньӧдіс нывкаӧс пӧчыс. — Мед оз кӧ сёй. Оз на шыбитчы ӧти нянь торйыд. Петкӧд пос помӧ гулюяслы.
— Петкӧда либӧ, — шуис Аннуш.

153 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


ЭН ПӦРЪЯСЬ.


— Вась, Вась, эн пӧръясь.
— Ог. Пӧльӧй менам кузь тошка, кузь тошка.
— Вась, Вась, эн пӧръясь.
— Ог. Пӧчӧй вӧлі квайт чуня, квайт чуня.
— Вась, Вась, эн пӧръясь.
— Ог. Мамӧй менам зэв мича, зэв мича.
— Вась, Вась, эн пӧръясь.
— Ог. Батьӧй менам вӧр лэдзысь, вӧр лэдзысь.
— Вась, Вась, эн пӧръясь.
— Ог. Чойӧй менам зэв востер, зэв востер.
— Вась, Вась, эн пӧръясь.
— Ог. Мамӧ сетіс ӧрешки, ӧрешки.
— Вась, Вась, мем юкышт, мем юкышт.
— Абу нин, ставсӧ сёйи.


155 удж. Лӧсьӧд соссяна сёрникузя оз кывйӧн.


Отсӧг: — Тӧлын гылалӧ кор.
— Тӧлын кор оз гылав.


1. Ур лэбалӧ енэжын.
2. Шыр пукалӧ зептын.
3. Кӧч куталӧ кӧинӧс.
4. Луннас челядь узьӧны классын.
5. Войнас нывка котралӧ ывлаын.

УНА НОГ.


Миян Таня уна ног
Кужӧ шуны «ог».
А кор колӧ шуны «да»,
Артмӧ сэтшӧм сьӧкыда.


156 удж. Лӧсьӧд эскӧдана сёрникузя.


Отсӧг: — Мам оз радейт челядьӧс.
— Мам радейтӧ челядьӧс.


1. Велӧдчысь оз тӧд шыпасъяс. 2. Мӧс оз сет йӧв. 3. Тури арнас оз лэб лунвылӧ. 4. Асывнас оз ков мыссьыны. 5. Ыджыд мамыдлы оз ков отсасьны. 6. Гортса уджтӧ оз ков вӧчны.

157 удж. Содты «ыджыдджык» либӧ «ичӧтджык» кыв.


Отсӧг: Кӧч ичӧтджык ручысь.


1. Чань ыджыдджык каньысь. 2. Сюзь ыджыдджык сизьысь. 3. Порсьпи ичӧтджык куканьысь. 4. Кӧин ичӧтджык йӧраысь. 5. Кӧр ыджыдджык понйысь.

158 удж. Ворсыштам.


— Пуксьы, другӧ,
Мекӧд ворс.
Ворсанторйӧн:
«Вермас, оз?»
— Кӧкӧ-чойӧ вӧчӧ поз,
Позйыс сылы колӧ? ...
— Ичӧт пусӧ, зэв тай нэр на,
Ошпи пӧрӧдны, дерт? ...
— Коз пу вылын коляоз
Кӧдзыд тӧлын быдмӧ? ...


159 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Ме да Зина
Вотім оз.
Кыкнаннымлӧн
Ӧткодь доз.
Тыртіс Зина
Быдса тасьті.
Сэки видзӧдлі
Ме ассьым.
Муртса киысь
Эз усь доз:
— Кӧні, кӧні
Менам оз?
Мыйла пыдӧсас
Дзик сӧмын?
Гашкӧ, дозлӧн
Уси дӧмас?
Гашкӧ, кӧнкӧ
Ыджыд розь,
Кыті киссис
Менам оз?
Сэки шуис
Зина чойӧй:
— Гежӧда кӧ
Вомад коян,
Ӧдйӧ тырас
Тэнад доз.
— Мыйла вомӧ.
Чеччӧ оз?


160 удж. Артмӧд кывъяс. Инды найӧс серпасысь.

161 удж. Лыддьы «Ылаліс» кывбурсӧ.


Ӧктӧ Коля коляоз,
Сирӧссьӧма киыс.
Ок тэ, Коля, вильышпоз,
Коляозйыд абу оз,
Абу юмов сійӧ.

А: — Ті тӧданныд, кӧні быдмӧ турипув?
Б: — Огӧ тӧдӧй. Гашкӧ, ягын?

Мыръяс дорын, турун пӧвстын,
Ӧзйӧ би моз мича роз.
Вомад босьтан, сэтшӧм чӧскыд,
Мый нӧ тайӧ, челядь? ...

КОДЛЫ МЫЙ КОЛӦ?


Талун Анналӧн сёйигас уси пиньыс. «Кыдз нӧ пиньтӧгыс кута овны? Ставыс ӧд серавны мӧдасны. Да сэсся пиньтӧгыд и шушкыль кывъя лоа. Агния баб моз мӧда сёрнитны», — шогсьӧ нывка. Муртса оз бӧрд. Но мамыс пыр и бурӧдіс нылӧс:
— Эн шогсьы, выль пинь петас.
— Кысь петас. Агния бабыдлӧн тай оз пет!
— А тэнад петас. Шыбит пиньтӧ гӧбӧчӧ да шу:


Вир туп, яй топ,
Ошлы — нитш пинь,
Каньлы — йӧв пинь,
Шырлы — яй пинь,
Меным — лы пинь.


— Мам, а мыйла тайӧс колӧ шунысӧ? — юалӧ Аннуш.
— Мед выль пинь петас.
— А мыйла нӧ тэ эськӧ Агния бабыдлы он висьтав тайӧс? Шуас кӧ, гашкӧ, сылӧн быдмас жӧ выль пиньыс.
— Пӧрысь нин сійӧ, оз нин сылӧн быдмы.
— Мамӧ, а ошкыс мый сёйӧ?
— Вотӧс сёйӧ, турун.
— А шырыс мый сёйӧ?
— Быдторсӧ: шыдӧс и, сукар. Мый сюрӧ пинь улас, сійӧс и гиджгӧ-йирӧ.
"А кыдзи нӧ шырыс мӧдас сукарсӧ йирны яй пиньнас? — думайтӧ Анна. — Некыдз оз позь сетны шырыслы яй пиньсӧ, сылы ӧд сёйны жӧ колӧ».
— Но мый, эн на шыбит пиньтӧ? — юалӧ мамыс.
Аннуш матыстчис гӧбӧч ӧдзӧс дорӧ да чӧвтіс сэтчӧ пиньсӧ:


Вир туп, яй топ,
Ошлы — нитш пинь,
Каньлы — йӧв пинь,


а сэсся ньӧжмӧдіс гӧлӧссӧ да содтіс:


Шырлы — лы пинь,
И меным — лы пинь.

162 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Субӧтаӧ Юралӧн нимлун.
— Тӧда.
— Колӧ гӧсьтъясӧс корны нимлун пасйыны.
— Ме звӧнитлі нин ыджыд мамлы да Сандра тьӧткалы.
— Опонь дядьыдлы эн жӧ вунӧд юӧртны.
— Ог вунӧд. Аски висьтала сылы.
— Но, шань.

Ӧньӧ сетӧ вокыслы книга.
Коді сетӧ вокыслы книга?
Мый Ӧньӧ сетӧ вокыслы?
Кодлы Ӧньӧ сетӧ книгасӧ?

164 удж. Серпас серти лӧсьӧд юалана сёрникузя.


Вурдысь сетӧ кӧчлы морков.

165 удж. Содты колана кыв.


Отсӧг: — Мам висьталӧ (кодлы?).
— Мам висьталӧ нылыслы.


1. Пи гижӧ (кодлы?) письмӧ.
2. Пӧч висьталӧ (кодлы?) мойд.
3. Ӧльӧш звӧнитӧ (кодлы?).
4. Аннуш отсасьӧ (кодлы?).

166 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


— Кымын арӧс?


Ваньӧлы 7 арӧс.

167 удж. Лыддьы шусьӧгъяссӧ. Корсь пӧвсӧ.


Сьӧд понлы еджыд гӧн оз пет.
Сюсьлы и ош йӧктӧ.
Гулюлы варыш гыж оз пет.
Ракалы дзуг пуктыны оз куж.

168 удж. Лыддьы кывбурсӧ.

Самӧвар со дзожгӧ пӧсь —

Талун локтас уна гӧсьт:
Воас Ира,
Кодлӧн вески эм да-й гира;
Воас Нюра,
Коді акань платтьӧ вурӧ;
Воас Вань,
Кодлӧн нявгысь чача-кань;
Воас Васьӧ,
Коді вомнас гудӧкасьӧ;
Воас Нина,
Кодлӧн аслас пианино.
— Пуксьӧй, гӧсьтъяс, юӧй чай!
Талун Юрочкалы — квайт.

169 удж. Вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


1. Кодлы Юра мӧдӧдіс нимлун вылӧ корӧм?

2. Кодлы сійӧ звӧнитліс?

170 удж. Содты колана кывъяс.


171 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Чӧскыд вотӧсъяссӧ
Зіля котрӧдлы тэ
Батьыдлы да мамыдлы,
Пӧльыдлы да пӧчыдлы,
Ыджыд айыдлы,
Ыджыд мамыдлы.
Пувсӧ — кузолӧн,
Тшаксӧ — пестерӧн,
Озсӧ — тасьтіӧн,
Льӧмсӧ — пож тырӧн,
Сэтӧр — наберушкаӧн,
Чӧдсӧ — колачуманӧн,
Мырпом — ыджыд туисӧн,
Ӧмидз — паськыд шердынӧн.

СОГЛАСНӦЙ ШЫЯС

172 удж. Комиӧд. Вӧдитчы кывчукӧрӧн.


А: — Кутшӧм мича дзоридз!
Б: — Ме козьнала сійӧс чойлы.

Тӧдмав ребуссӧ да висьтав, кутшӧм козин воис сьӧлӧм вылас Юралы медъёна.

МУНІС, МУНІС...


Анна пукаліс Агния баб ордын лабич вылын да видзӧдіс ӧшиньӧ. Анналы вӧлі гажтӧм, кӧть пӧчыс вӧлі орччӧн да печкис.
— Агния баб, вай мыйкӧ мойд, — корис Аннуш.
— Став мойдсӧ нин мойдлі, нинӧм нин эз коль.
— Мойд, — нюжӧдіс Аннуш.
— Ачыд вай кӧть ӧтиӧс мойд. Али он жӧ куж? — юаліс Агния баб.
— Мыйла ог куж? Мойда.
Чӧв олыштіс. Мичаджыка пуксис. Сэсся лӧсьӧдыштіс платтьӧсӧ, кисӧ пуктіс пидзӧс вылас да заводитіс.
— Олісны-вылісны гозъя. Налӧн вӧлі Иван нима пи. Коркӧ Иван и шуӧ: «Ветла ме ылі муӧ-ваӧ, йӧзсӧ видзӧдла, ачымӧс петкӧдла». Косьтіс нянь, сӧвтіс мыш нопйӧ и мӧдӧдчис. Муніс да муніс, да муніс; муніс да муніс, да муніс. Ю воис. Вуджис. Муніс да муніс, да муніс; муніс да муніс, да муніс. Муніс да муніс, да муніс. Сэсся бӧр гортас воис.
Аннуш ланьтіс. Агния баб видзӧдліс внучкаыс вылӧ да юаліс:
— Пом нин воис?
— Пом.
— А мыйкӧ зэв дженьыд мойдыд да?
— Да-а, — нюжӧдіс Аннуш. — А мый дыра сійӧ муніс...

173 удж. Лыддьы гораа колана ногӧн.


— Тэ он тӧд, кӧні ме вӧлі каникул дырйи?
— Ог. А кӧн эськӧ?
— Ог висьтав.
— Мыйла?
— Выйла!

175 удж. Лыддьы кывбурсӧ. Верман кӧ, вочавидз юалӧмъяс вылӧ.


Мыйла ручлы колӧ бӧж?
Мыйла кольксӧ кӧк оз пӧж?
Мыйла гожся шонді пым,
Тӧлын мусӧ вевттьӧ лым?
Мыйла паськӧм вежӧ пу?
Мыйла горув кывтӧ ю?
Мыйла мусмӧ шоныд зэр,
Оз во сьӧлӧм вылӧ шер?
Мыйла лунсӧ вежӧ вой?
Мыйла лэбач корсьӧ койт?
Мыйла, висьтав, дона пи,
Оз позь вӧрӧ лэдзны би?
Мыйла?

Коми кывйын эмӧсь гоз артмӧдан гора да гортӧм согласнӧй шыяс.


176 удж. Лыддьы. Висьтав гоз артмӧдан гора да гортӧм согласнӧй шыяса кывъяс.


Коми кыв урок дырйи ми велӧдім согласнӧй шыяс. Медым гӧгӧрвоанаджык лои гора да гортӧм согласнӧйяс йылысь тема, урок помланьыс заводитім ворсны. Ёрта-ёртӧс юасим:
— Кыдзи шусьӧ лэбачлӧн оланін?
— Поз.
— Мый колӧ, медым пуктыны сёян?
— Доз.
— Мый полӧ ваысь?
— Би.
— Вежан кӧ первой шыпассӧ, лоӧ бать-мамлӧн радейтана ... .
— Пи.
Ми аддзим уна татшӧм кыв гоз: ӧтиыс заводитчӧ либӧ помасьӧ гора согласнӧйӧн, мӧдыс — гортӧмӧн.
Ворсыштӧй и ті.

177 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


МЫЙЛА ШОНЫД ВАСЬЛЫ?


Миян Вася шоныд пася —

Сійӧс Васьлы Мегӧ дасьтіс,
Мед эз кынмы Васьлӧн юр,
Пушыд шапка вурис Ур.
Кисӧ шонтӧ вурун кепысь —

Сійӧс Васьлы Баля сетіс.
Коксӧ кӧдзыд мед эз кӧр,
Гӧна пими ыстіс Кӧр.


Сыктывкар — Коми мулӧн юркар. Тайӧ нимыс артмӧма кык кывйысь: «Сыктыв» да «кар». Сідзкӧ, Сыктывкар — сійӧ Сыктыв ю дорын сулалысь кар.

178 удж. Тӧдмав метаграммаяс. Инды тайӧ предметъяссӧ серпасысь.

МЫЙ ТАЙӦ?


1. Гора согласнӧйӧн быдмӧ пыр веж,
Гортӧмӧн — ӧткымын нывлӧн кыдз вез.
2. Гортӧм согласнӧйӧн вуджӧ ёль вомӧн,
Гораӧн — шыр да руч сэні — ас чомйын.
3. Гортӧм согласнӧйӧн — матысса морт,
Гораӧн — мичмӧдӧ ю дор и сёрд.
4. Гортӧмӧн рака и руч сійӧс сёйӧ,
Гораӧн — зіля зэв йӧрысь лым койӧ.
5. Гортӧмӧн — быттьӧ лымвывса пытш,
Гораӧн — му лукйӧ, вӧчӧ бур удж.
6. Гораӧн — ӧдзӧстӧ ӧшӧдантор,
Гортӧмӧн — лымлӧн зэв дзоляник тор.
7. Гораӧн — абу ме быдса кило,
Гортӧмӧн вежан — ме битӧг ог ло.


«Би кинь» журналысь.

179 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Мыйла талун синва сорӧн
бӧрдӧ ичӧт зон?
— Менӧ, — шуӧ, — кильчӧ дорын
пурис аслам пон.
— Мыйла дӧзмӧдан тэ сійӧс
помся кык лун чӧж?
— Шыран муртса босьтлі киӧ,
чинтыштны... кузь бӧж.


Аннуш рытнас водігас шуӧ:
— Бабӧ, талун мойдсӧ лыддьы помсяньыс.
— Мыйла нӧ?
— Ӧдйӧджык тӧдмалам, мыйӧн помассьӧ.

А: — Мыйла ош ар помын пырӧ гуӧ?
Б: — Узьны тулысӧдзыс.


— Кутшӧмӧн овлӧ тӧвся поводдяыс?
— Ывлаын кӧдзыд.
— Пӧльтӧ вой тӧв.
— Ӧшиньяс гыӧртісны.
— Керка стенӧ лыйсьӧ пашляк.
— Кок улын дзуртӧ лым.
— Лунъяс дженьыдӧсь, а войяс кузьӧсь.

180 удж. Висьтав серпасъяс серти, мый вӧчӧны челядь тӧлын?

181 удж. Лӧсьӧд ёртыдкӧд сёрни тӧвся лун коллялӧм йылысь.

182 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Лымйӧ, лымйӧ, кытысь усян?
Мыйла чирйӧн, абу тусьӧн?
Лымйӧ, лымйӧ, кытысь воин?
Кыдзи еджыднас тэ лоин?


Мыйла сэтшӧм кокни ачыд?
Сылан, веськалан кӧ пачӧ?
Веськалан кӧ ваӧ, йизян?
Мыйла усян визьӧн-визьӧн?


183 удж. Лӧсьӧд сёрникузяяс серпас серти. Висьтав, кыдзи тэ пасьтасян тӧлын.

184 удж. Лыддьы кывбурсӧ.


Коді камгӧ керка стенӧ?
Коді садьмӧдӧ пыр менӧ?


Тадзи кӧдзыд бара дурӧ,
Тшӧктӧ лэдзны тырӧн-бурӧн.


Шӧйтӧ ывлатіыс кӧдзыд,
Корсьӧ менсьым керка ӧдзӧс.


ДЕКАБР — ӦШЫМ.


Декабр Комиын — лымъя да кӧдзыд тӧлысь, сы вӧсна шулӧмаӧсь важӧн сійӧс ӧшым кывйӧн. Тайӧ кывйыс кутӧма пашляк вежӧртас.


185 удж. Содты лӧсялана кыв.


1. Детинкаяс ислалӧны даддьӧн.
2. Турун кыскалӧны доддьӧн.
3. Уръяс чӧсмасьӧны колльӧн.
4. Челядь ывлаын ворсӧны дзолльӧн.


186 удж. Лыддьы шусьӧгсӧ. Рочӧд.


Додьтӧ дасьты гожӧмын, а телегатӧ — тӧлын.

187 удж. Гиж чолӧмалана юӧр бать-мамлы, чой-воклы, пӧч-пӧльлы, ёртыдлы да мукӧдлы.


Чолӧмала Выль воӧн!
Сиа кузь нэм да бур шуд!

188 удж. Лыддьы да велӧд кывбуръяссӧ.


Тӧлын уна удж оз вӧч
Дженьыд бӧжа тэрыб кӧч.
Мый нӧ колӧ вӧчны
Дзикӧдз кынмӧм кӧчлы?


Коз пу вылын — лым, лым,
Коз пу улын — лым, лым, —

Гӧгӧр лымйӧн тырӧма.
Ошкыс гуӧ пырӧма,
Тӧвбыд узьӧ, вой и лун, —

Энӧ торкӧй ошлысь ун.


Луныс вывті дженьыд лоис —

Чайтан, войлы пом оз во.
Миян керкаӧ тшӧтш воис
Озыр шуд — гажа Выль во.
Пашкыр коз пу вайим вӧрысь:
Аддзан, лыснас абу гӧль.
Регыд пырас тошка, пӧрысь,
Ноп тыр козина Вой пӧль.


Велӧд коз йылысь сьыланкыв.


Козйӧ, козйӧ, мый сулалан?
Ме ӧд тэнӧ пӧрӧда,


Ме ӧд тэнӧ пӧрӧда да,
Пескӧ керала,


Пескӧ керала да,
Пачӧ ломта,


Кыз ӧгырӧ уськӧда да,
Сё блин пӧжала,


Вӧсни ӧгырӧ уськӧда да,
Сё печенча пӧжала.


А: — Мыйӧн тэ ислалан тӧлын?
Б: — Ме ислала лызьӧн.


1. Еджыд эшкын став мусӧ эжис.
2. Тӧлын и гожӧмын ӧти паськӧма.


Воча кывсӧ корсь 181 лист бокысь.


вежӧй петӧ

гаж бырис

горшӧй косьмӧ

кынӧмӧй сюмалӧ

лӧгӧй петӧ

серам петкӧдлыны

сьӧлӧм вылӧ воис

сьӧлӧмӧй бурмис

чӧв овны

шогӧ усьны

яндысьтӧм син