==РӦМПӦШТАН== ДОНА ЁРТӦЙ! Талун Ті пуксянныд велӧдны коми кыв. Сійӧн сёрнитӧ Коми Республикаса вужвойтыр, тайӧ миян каналан кыв. Небӧгыс отсалас тӧдмавны медся тӧдчанасӧ — кыввор, грамматика, синтаксис. Авторъяс аттьӧалӧны тайӧ велӧдчан небӧгсӧ дасьтыны отсалысьясӧс, медводз Коми Республикаса уна сикас войтыр министерствоӧс, сэні и чужлӧма мӧвп лӧсьӧдны татшӧм отсӧгсӧ верстьӧ йӧзлы — канму аппаратын уджалысьяслы. Торъя ыджыд аттьӧ висьталам Суомиса М. А. Кастрен нима котырлы, сэтчӧс юралысьлы, ӧксань Ильдіко Лехтинэнлы, координируйтысьлы, ӧксай Тармо Хаккарайнэнлы, котырса секретарлы, ӧксань Маръя Лаппалайнэнлы. Налӧн отсӧга мыджӧдыс ёна ышӧдіс миянӧс тайӧ уджын. Чорыда эскам, мый медводдза радейтчӧм моз жӧ тайӧ велӧдчан небӧгыс Тіян некор нин оз вун, отсалас уджад и олӧмад. — Видза олан, Павел! — Олан-вылан, Анна! Мый выльыс? — Нинӧм выльыс абу. Видза колян! — Аддзысьлытӧдз! — Чолӧм, Микола! — Бур лун, Снежана! Кыдзи олан-вылан? — Бура ола. А тэ кыдзи? — Ме бура жӧ. Став бурсӧ, Снежана! Аддзысьлытӧдз! — Видза колян! Быд бурсӧ тэныд, Микола! кодзула вой ме кыла ме ола оз ков лым сылӧ Вои керкаад. Войяс руаӧсь. Нывъяс мичаӧсь. Нуа керкаӧ пес. Толаыс саӧсь. Гораа пуӧ чайник. Мичаа нуа туис. Ваняӧс, Ленаӧс суам. Гожӧмыд уджалӧ тӧвлы, а тӧлыд — гожӧмлы. Дыш вӧвлӧн сийӧсыс пыр дойдӧ. Паччӧрад куйлігӧн гӧгйыд оз вӧрзьывлы. Винёв пуыд дзуртӧ да олӧ. Ыджыд мытшӧд джыджыд вуджис. Джуджыд кӧджын джыджлӧн поз. Джыджыд гыджгӧ — ыджыд уджыс. Джыджлы уджавтӧг оз позь. Китш, китш — тшапа катша китшкӧ. Нитшкысь нетшкӧ Тшӧгӧм тшак. Тшаклӧн тшыкӧма нин пытшкыс. Тшыкӧм тшакыд век на тшап. ме ола ми олам тэ олан ті оланныд сійӧ олӧ найӧ олӧны Видза олан! Олан-вылан! Видза оланныд! Бур асыв! Бур лун! Бур рыт! Бур вой! Видза колян! Став бурсӧ! Быд бурсӧ! Пӧжалуйста. Бур вылӧ — Чолӧм! Тӧдмасям вай. Мый тіян нимыд? — Нимӧй Павел, овӧй Кротов. Ме — социолог. А ті коді? Кыдзи тіянӧс шуӧны? — Нимӧй Анна, овӧй Кузькокова Специальностьӧй секретар. Эм абу, Павел, тіян ас семья? Эм абу тэнад батьыд, мамыд, чойясыд, вокъясыд? — Ас семья абу. Но менам эмӧсь бать да мам, ӧти вок да кык чой. Воклӧн нимыс Миша, чойяслӧн нимъясыс Валя да Катя. Коді тэ? Кодъяс ті? Ме — велӧдчысь, специальностьӧй финансист. Тэ веськӧдлысь, министрӧс вежысь. Коді сійӧ? Сійӧ Петыр Кауфман. Ми студентъяс, а ті кодъяс? — Ми журналистъяс. Анна да Микола — администрацияса уджалысьяс. Кутшӧм администрацияса? — Юралысьлӧн администрацияса уджалысьяс, Анна — секретар, а Микола — консультант. Менам эм вок, кык чой. Тэнад эм вок, тэнад чойясыд абуӧсь. Сылӧн абу вок ни чой. Миян эм бать, мам, пӧль, пӧч, ыджыд мам. Тіян чойясыд абуӧсь, тіян вокъяс эмӧсь. Налӧн эмӧсь патераяс, дачаяс, машинаяс. Тіян небӧгъяс эмӧсь абу? Эм-ӧ тэнад ас семья? — Абу, абу на. Эм-ӧ сылӧн гӧтыр? — Абу, сійӧ абу на гӧтыра. Эмӧсь-ӧ тіян челядь? — Эмӧсь, миян эм пиян, кык пи. Эм-ӧ тэнад Коми Республикалӧн мусерпас? — Эм. Эмӧсь-ӧ сылӧн ёртъяс Юралысьлӧн Администрацияын? Мый тайӧ? — Тайӧ Коми мулӧн мусерпас. Мыйяс тайӧ? — Тайӧ каръяс, сиктъяс, юяс. Мый сійӧ? — Сійӧ керка. Кутшӧм сійӧ керка? — Сійӧ керкаыс — Юралысьлӧн Администрация. Менам вокӧй Тэнад чойыд — велӧдысь. Сылӧн батьыс абу тані. Менам мамӧй мича ань. Тэнад батьыдлӧн нимыс Петыр, вичыс Михайлович. Сылӧн чойыс абу тані, сійӧ сэні. Миян пиянным челядь на. Тіян мам-батьныд пенсионеръяс нин. Налӧн чойясныс том студенткаяс. Нимӧй Пётр, комиӧн Петыр. Овӧй Кауфман, вичӧй Генрихович. Ме ачым немеч, гӧтыра. Гӧтырӧй коми. Специальностьӧй экономист. Ме ола Сыктывкарын. Коми Республикалӧн мусерпас Тайӧ карта, комиӧн сійӧ мусерпас. Тайӧ Коми мулӧн мусерпас. Тайӧ мусерпасыс абу менам, сійӧ миян велӧдысьнымлӧн. Мусерпас вылын уна сикт, уна кар, уна ю эм. Со тані Сыктывкар, Коми Республикалӧн юркар, рочӧн тайӧ столица. Коми мулӧн мусерпасыс мича. А тайӧ кутшӧм кар? Тайӧ Киров кар. Киров мӧд ногӧн Вятка, сійӧ абу Коми Республикалӧн кар, сійӧ Киров обласьтлӧн юркар. Ми олам Сыктывкарын, Коми мулӧн мича юркарын. Ме ачым Кировысь Ми олам Сыктывкарын — Чолӧм! Вай тӧдмасям. Кутшӧм тэнад нимыд? Ме Коля. — Тӧдмасям вай... Нимӧй Снежана, овӧй Оленёва. Ме поэтесса. А тэ коді ачыд? — Ме — консультант. Овӧй менам Швец. Ачым ме Украинаысь, национальносьтӧй украинеч. Эм-ӧ тэнад ас семья, Снежана? — Абу. Ме абу верӧс сайын. Ме торйӧдчӧм. А тэнад эм-ӧ семьяыд, челядьыд, гӧтырыд? — Да, эм. Менам эм гӧтыр, ӧти пи да ӧти ныв. Пилӧн нимыс Гриша, нывлӧн нимыс Оксана. Тэнад челядьыд эм абу? — Менам эм ӧти ныв, сылӧн нимыс Марина. — Видза оланныд! Ми абу тӧдсаӧсь. Вай тӧдмасям. Менам нимӧй Петыр. А тэ коді? — Чолӧм. Менӧ шуӧны Аннаӧн. Овӧй Кузькокова. А коді тэ? Кутшӧм тэнад овыд? — Овӧй менам Кауфман. Национальносьтӧй немеч. Эм-ӧ тэнад ас семья, верӧсыд, челядьыд? — Ас семьяӧй абу на, верӧс ни челядь абуӧсь. А тэнад эм абу гӧтыр, челядь? — Да, эм. Менам эм гӧтыр да ӧти ныв. Миян семья ичӧт. Гӧтырлӧн нимыс Лена, нывлӧн нимыс Маша, сійӧ велӧдчысь. — Зэв нимкодь тіянкӧд тӧдмасьны. Аддзысьлытӧдз! — Видза колян, Анна. Сыктывкар — Коми Республикалӧн мича юркар. Тэ студент. Ті студентъяс. Ме артист. Сійӧ абу веськӧдлысь. 3) Ме — Иван Ильичлӧн пи. 4) Тэ велӧдысь. 5) Менам эм ас семья. 6) Тэнад специальностьыд абу. 7) Сылӧн эм машина. 8) Велӧдысьлӧн эм компьютер. 9) Тайӧ велӧдысьыс — менам ёрт. 10) Эм-ӧ тэнад гӧтырыд, пиыд, нылыд? 11) Видза олан! Ме тэнад веськӧдлысь. 12) Тайӧ мусерпасыс абу менам. Сійӧ велӧдысьлӧн. Менам ёрт 1) Эм-ӧ тэнад ёрт (нывъёрт)? 2) Кыдзи сійӧс шуӧны? Мый сылӧн нимыс, овыс? 3) Кутшӧм сылӧн вичыс? 4) Коді сійӧ? Эм-ӧ сылӧн специальностьыс? Кутшӧм специальностьыс сылӧн? 5) Эм-ӧ сылӧн семья? Кодъяс сылӧн эмӧсь? 1) То тані эм ныв. 2) Кыдзи тэнад овыд? 3) Кодъяс ті? 4) Со кык зон. 5) Чолӧм, вай тӧдмасям! — Менӧ шуӧны Николай Ивановичӧн. А тіянӧс? — А менӧ Петыр Кауфманӧн. А кӧні ті оланныд? — Ме ола Сыктывкарын. Уджала Юралысьлӧн Администрацияын консультантӧн нёль во. — А ме ола Эжваын. Уджала Вузасян министерствоын нуӧдысь специалистӧн сизим во нин. — А кымын арӧс тіянлы? — Меным кызь ӧкмыс арӧс. — О, тэ зэв на том. А меным ветымын сизим арӧс нин. — Висьталӧй, пӧжалуйста, кутшӧм тіян уджвывса телефонныд? Позьӧ-ӧ звӧнитлыны? — Позьӧ, звӧнитлӧй. Менам уджвывса телефонӧй нелямын кык квайтымын вит ноль вит. ме муна; ме вися тэ мунан; тэ висян сійӧ мунӧ; сійӧ висьӧ ми мунам; ми висям ті мунанныд; ті висянныд найӧ мунӧны; найӧ висьӧны ме ола сійӧ уджалӧ Ме уджала веськӧдлысьӧс вежысьӧн. Тэ уджалан веськӧдлысьӧн. Сійӧ уджалӧ консультантӧн. Ми уджалам машинисткаясӧн. Ті уджаланныд шоперӧн? Найӧ уджалӧны нуӧдысь специалистъясӧн. — Висьталӧй, пӧжалуйста, гортса телефонтӧ. — Менам гортса телефонӧй 22-54-77. ме тӧдмася ми тӧдмасям тэ тӧдмасян ті тӧдмасянныд сійӧ тӧдмасьӧ найӧ тӧдмасьӧны Тайӧ — Оленёва Снежана, роч. Олӧ Сыктывкарын. Уджалӧ Культура министерствоын. 28 арӧса. Тайӧ — Кауфман Петыр, немеч. Олӧ Эжваын. Уджалӧ Вузасян министерствоын. 29 арӧса. Тайӧ — Кузькокова Анна, коми. Олӧ Сыктывкарын. Уджалӧ Госсӧветын. 21 арӧса. Тайӧ — Швец Микола, украинеч. Олӧ Сыктывкарын. Уджалӧ Юралысьлӧн Администрацияын. 57 арӧса. Тайӧ — Кротов Павел, роч. Олӧ Сыктывкарын. Уджалӧ Вот чукӧртанінын. 39 арӧса. Ме ола Сыктывкарын. Сійӧ олӧ Кӧджпонын. Тэ уджалан министерствоын? Микола уджалӧ Юралысьлӧн Администрацияын. Ме ола Морозов нима улича вылын. Анна Кузькокова олӧ Коммунистическӧй улич вылын. Ми велӧдчам коми кыв курс вылын. — Кӧні тэ олан, Снежана? — Ме ола Сыктывкарын. А тэ кӧні олан, Петыр? — Ме ола Эжваын. — Ме ола "Орбита” микрорайонын, Петрозаводскӧй улича вылын. — А ме Комаров нима улича вылын, уджала Вузасян министерствоын. А кӧні тэ уджалан? — Ме уджала Культура министерствоын. кызь ӧти морт комын куим багатыр нелямын кык небӧг ветымын сизим билет Тӧлысь нимъяс Вежон лунъяс Талун вӧльгым тӧлысь витӧд лун, выльлун. Лыддьӧдлана лыдакывъяс — Кутшӧм номера керкаын тэ олан? — Ме ола витӧд номера керкаын. — А ме нелямын кӧкъямысӧдын. — Ме ола сё дасӧд патераын. — А ме квайтӧдын. Менам оланінпасӧй Петырлӧн оланінпасыс Снежаналӧн оланінпасыс Анналӧн оланінпасыс Павеллӧн оланінпасыс Миколалӧн оланінпасыс — Кымынӧн ті тані уджаланныд? — Мастерыс кӧ тані — куимӧн. — А сійӧ кӧ абу? — Некод оз. Менам уджаланін Менӧ шуӧны Кузькокова Аннаӧн. Ме уджала Госсӧветын мӧд во нин. Менам уджаланін Коммунистическӧй улича вылын кӧкъямысӧд керкаын. Сійӧ ыджыд, кӧкъямыс судтаа. Ме уджала нёльӧд судтаын, нёльсё кызь коймӧд кабинетын. Миян кабинетын уджалӧ нёль морт: отделӧн веськӧдлысь да нуӧдысь специалистъяс. Ми уджалам кӧкъямыс чассянь квайт часӧдз. Миян кабинетын эмӧсь компьютеръяс, мича дзоридзьяс, пызанъяс да улӧсъяс, кык телефон. Телефонлӧн номерыс нелямын кык сизимдас квайт кызь ӧкмыс. Уджӧй меным зэв ёна кажитчӧ. Кымын судтаа тэнад керкаыд? Менам керкаӧй ӧкмыс судтаа. Кымын во тэ уджалан? Кымын во тэ олан Сыктывкарын? Кымынӧд судтаын тэ олан? Водзӧ тӧдмасям Кротов Павел олӧ Выльгортын, уджалӧ Сыктывкарын, Куратов нима улича вылын, дас кыкӧд керкаын, мӧд судтаын. Сійӧ уджалӧ вот чукӧртанінын. Павел — отделӧн веськӧдлысь. Сійӧ роч морт. Сылы комын ӧкмыс арӧс. Кымын арӧс тэныд? веськӧдлысьӧй сетіс — Кымын арӧса тэ? — Ме кызь вит арӧса. — Кымын арӧс тэныд? — Меным кызь вит арӧс. — Чолӧм, мича ныв! Кыдзи тэнӧ шуӧны? — Ме Оленёва Снежана. А тэ коді? — Ме Кротов Павел. А кӧні тэ уджалан? — Ме уджала Культура министерствоын. А тэ кӧні уджалан? — Ме уджала вот чукӧртанінын. А кымын арӧс тэныд? — Ме том на. Меным кызь кӧкъямыс арӧс. А тэ гӧтыра абу? — Абу на, ме гӧтыртӧм том морт на. Петыр Кауфман да Павел Кротовлӧн уджаланін Миян юркарын эм Степан нима ыджыд да мича изэрд. Орччӧн Ленин нима да Коммунистическӧй уличаяс. Изэрд гӧгӧр эмӧсь Ленинлы памятник да уна судтаа административнӧй керкаяс. Сэні Юралысьлӧн Администрацияыс, сэні жӧ Госсӧвет, сэні Павел Кротовлӧн уджаланіныс. Вот чукӧртанін — куим судтаа неыджыд керка. Павел уджалӧ мӧд судтаын кызь ӧкмысӧд кабинетын. Сійӧ — отделӧн веськӧдлысь. Павел — бур, но стрӧг морт. Удж вылӧ сійӧ локтӧ сё ӧтикӧд автобусӧн. Павел уджалӧ документъясӧн, сэсся сетӧ индӧдъяс уджъёртъясыслы, тӧдмасьӧ актъясӧн. Уджыс сылы кажитчӧ. Пажнайтӧ Павел “Зарни ёль“ ресторанын. Пажын бӧрын сійӧ звӧнитлӧ нывъёртыслы. Нывъёртыс уджалӧ Вузасян министерствоын секретарӧн. Сэні жӧ уджалӧ Петыр Кауфман. Сійӧ — том специалист. Сылы кызь ӧкмыс арӧс на. Петыр да Павел рытъясын велӧдчӧны коми кыв курс вылын. Веськӧдлысь шуӧ секретарыслы: — Ветлы ме ордӧ гортӧ да висьтав гӧтырӧйлы, медым регыдик кежлӧ пуктас телефон трубкасӧ: меным колӧ сылы звӧнитлыны. "Йӧлӧга" газетлӧн дас кыкӧд номер Юхнин нима улича, кӧкъямысӧд керка 1) Гӧтырӧс шуӧны Галяӧн. 2) Сійӧ уджалӧ дзоридз вузаланінын 3) Сылы кажитчӧны мича дзоридзьяс. 4) Ме радейта жӧ дзоридзьястӧ. 5) Гортын миян пызан вылын сулалӧны дзоридзьяс. Чолӧм, пыдди пуктана Альбина Ивановна. Гижӧ Тіянлы важ тӧдса Майя Степановна, нывъёртыд. Ми ӧні олам Мылдінын. Ми стрӧитам выль керка, олам бура. А ті кыдзи оланныд? Кӧні Тіян пиныд? Гӧтыра абу? Менам пиӧй велӧдчӧ Вологдаын. Сылы 20 арӧс нин. Ме уджала библиотекаын. Мамӧй пенсия вылын. А кӧні тэ уджалан? Кутшӧм тіянлӧн выльторъяс? Волӧй миянӧ гӧститны. Тайӧн помала. Гижӧй асьныд. Миян семья Нимӧй менам Анна, овӧй Кузькокова. Меным кызь ӧти арӧс. Миян семья неыджыд: мам, бать, чой, вок да ме. Мамӧс шуӧны Галина Ивановнаӧн. Сылы ветымын куим арӧс. Батьӧс шуӧны Павел Фёдоровичӧн. Сылы ветымын куим арӧс. Чойлӧн нимыс Маша, а воклӧн — Дима. Батьӧй уджалӧ дас кыкӧд школаын директорӧн. Сылы уджыс кажитчӧ . Мамӧй пенсия вылын нин. Чойӧй да вокӧй велӧдчӧны Искусствояс гимназияын. Сэні налы кажитчӧ жӧ. Ме уджала Госсӧветын. Миян семья зэв бур. — Некыдз эг виччысь, мый ми тані паныдасям. Тэ нӧ кытчӧ мӧдін? — Ме тэрмася. Талун лэбзя Ухтаӧ, командировкаӧ. Ӧні муна удж вылӧ. — Кымын часын самолётыд лэбзьӧ? — Нёль час гӧгӧр. — Но сідзкӧ водз на, удитан. Ӧні сӧмын дас час да джын. — Ме верма нуны тэнӧ удж вылад машинаӧн. — Тэнад машина эм?! — Ньӧби неважӧн. — Кутшӧм марка? — “Волга”. Со тані сулалӧ: ӧкмыссё ӧкмысдас. А тэнад кӧні машинаыд? — Менам? Заводын на... пырны гортӧ — Кытчӧ тэ мунан? — Библиотекаӧ муна. — Кӧні тэ олан? — Ме ола Печораын. — Кытысь тэ ачыд? — Ме Важгортысь. ветлыны удж вылӧ лоны удж вылын локны удж вылысь ме локті тэ локтін сійӧ локтіс ми локтім ті локтінныд найӧ локтісны — Сійӧ локтіс Ухтаысь? — Да, сійӧ локтіс Ухтаысь. Батьыд локтіс удж вылысь? Вокыд муніс командировкаӧ? Чойыд ветліс вузасянінӧ? Мамыд гортын нин? Тӧрыт вӧлі выльлун. Талун воторник. Аски лоӧ середа. — Талун ме муна пажнайтны гортӧ. — Мый нӧ лои? — Тӧрыт гӧтыр чӧскыдторъяс пуис. Тьӧща кӧсйис волыны да ӧні звӧнитліс, аскомысь пӧ локта. 1. ывлаӧ петны ывла вылӧ петны 2. ывлаысь пырны ывла вылысь пырны 3. Ывлаын тӧрыт вӧлі кӧдзыд. Ывла вылын аски лоӧ шоныд. — Кымын градус талун ывлаын? — Талун ывлаын дас куим градус кӧдзыд. 1. Кымын градус тӧрыт вӧлі Вӧркутаын? 2. Кымын градус талун Печораын? 3. Кымын градус аски лоӧ Усинскын? Стӧч кад Уна-ӧ кадыс? Мыйта кадыс? Дас кык час дас вит минут Дас ӧти час да нелямын вит минут Кӧкъямыс часӧдз колис дас вит минут Кӧкъямыс час комын минут Дас час дас вит минут Кымынӧд час? ӧкмысӧд час ӧкмыс час кымын ӧкмыс час гӧгӧр Телефон пыр сёрни — Тайӧ приёмнӧй? Секретар? — Да. Ме кывза. — Менам ним-вичӧй Александр Григорьевич. Висьталӧй, пӧжалуйста, Андрей Викторовичлӧн уджвывса телефоныс нелямын сизим комын кык ветымын нёль? — Абу. Сылӧн телефоныс нелямын сизим кызь куим нелямын вит. — Позьӧ-ӧ волыны приём вылӧ? — Позьӧ. Волӧй. Но ӧні Андрей Викторович сӧвещание вылын. Локтӧй дас кык час гӧгӧр. — Кымын часын? — Дас кык часын. Гӧгӧрвоинныд? — Да. Аттьӧ. Аддзысьлытӧдз. 1. Оленёва Снежана локтӧ удж вылӧ век ӧкмыс часын. — Талун сійӧ локтіс ӧкмыс часын жӧ? 2. Кротов Павел мунӧ удж вылысь дас кӧкъямыс часын. — Но талун сійӧ муніс нёль час да джынйын коми кыв курс вылӧ. 3. Кузькокова Анна сизим часын ветлӧ лавкаӧ. — Но талун сійӧ ветліс филармонияӧ концерт вылӧ. бур асыв доброе утро — Ті век на машина вылӧ сьӧмтӧ чукӧртанныд? — Дугдім нин. Кольӧм субӧтаӧ верӧсӧй лыддис да тырмис сӧмын лямпа гоз вылӧ. Войнас ме узя диван вылын. Войнас ме узи диван вылын. 1. Асывнас сійӧ мунӧ удж вылӧ. 2. Луннас тэ велӧдчан университетын. 3. Рытнас ми локтам удж вылысь. 4. Воторникӧ да четвергӧ найӧ ветлӧны курс вылӧ. 5. Выльлунӧ ті вӧлінныд удж вылын. Менам уджалан лунӧй Быд лун ме чечча квайт час да джынйын. Вӧча гимнастика, мысся, весала пинь, сынася. Сёя да юа. Пасьтася да кӧмася. Кӧкъямыс часын пета гортысь. Муна удж вылӧ комын вит минут. Ме уджала министерствоын. Удж вылын ме лыддя уна кабала. Дас куим часын пажнайта. Удж вылысь муна дас сизим часын. Ветла вузасянінӧ. Сэсся муна гортӧ. Гортын пӧрччыся, сёя, юа. Лыддя газетъяс да журналъяс. Видзӧда телевизор. Кывза музыка. Дас ӧти часын ме вода узьны диван вылӧ. — Дона оз тусьӧй, — гусьӧн висьталіс том гӧтырыслы свадьба вылын верӧсыс, — тэныд сэсся нэм чӧжыд ковмас видзӧдны менам мисьтӧм чужӧм вылӧ. — Нэм чӧж? Ха! Луннас тэ лоан удж вылын, а войнас — пемыд. Асывнас окота на узьны, но колӧ чеччыны, мыссьыны, сынасьны, пасьтасьны, кӧмасьны, сёйны да юны. Колӧ мунны удж вылӧ кӧкъямыс час гӧгӧр. Луннас удж вылын позьӧ гижны, сёрнитны телефон пыр, лыддьыны кабалаяс. Рытнас дыш уджавны, велӧдчыны. Окота лыддьыны газетъяс, видзӧдны телевизор, кывзыны музыка, вӧчны гортса удж. Войнас быть колӧ узьны. Оленева Снежаналӧн уджалан лун Снежана чеччис асывнас водз, квайт часын. Окота на вӧлі узьны, но быть колӧ чеччыны. Снежана мыссис, весаліс пинь, сынасис, пасьтасис. Марина нылыс узис на. Снежана юис копей. Сэсся шуис нылыслы: — Марина, оз тусьӧй, чеччы, мыссьы да пасьтась. Колӧ детсадӧ мунны. Сизим час да джынйын Снежана да Марина петісны дас витӧд номера автобус вылӧ. Найӧ олісны Орбитаын Петрозаводскӧй улича вылын. Удж вылӧ Снежана воис ӧкмыс часын. Луннас сійӧ уджаліс выль программа вылын. Министр сетіс сылы лыддьыны документъяс. Снежаналы ковмис звӧнитлыны уна местаӧ: библиотекаӧ, музейӧ, небӧг лэдзанінӧ. Сійӧ висьталіс, мый чукӧртӧ выль программа вылӧ материал. Дас кык час гӧгӧр Снежана пажнайтіс “Пелысь”кафеын. Кык часын Снежана ветліс редакцияӧ. Сэні сійӧ сёрнитіс, юис тшай. Культура министерствоӧ сійӧ воис нёльӧд часын нин. Министерствоын вӧлі совещание, кытчӧ чукӧртчисны театръясын уджалысьяс. Снежана пырис витсё кызь коймӧд кабинетӧ, сэні уджалісны сылӧн нывъёртъясыс. Найӧ сёрнитісны, удж вылын пыр эмӧсь выльторъяс. Квайт часын Снежана петіс нин министерствоысь. Ветліс детсадйӧ. Марина нылыслы вӧлі зэв нимкодь: — Ме тэнӧ радейта, мамук. Видзӧдлы, мый ме рисуйті тэныд. Босьт. — Аттьӧ, донаӧй. Мунам гортӧ. Пасьтась да кӧмась ачыд. Рытнас Снежана да Марина видзӧдісны телевизор, лыддисны выль небӧг, ужнайтісны. Дас час гӧгӧр водісны узьны. Аски Снежаналы колӧ мунны Кӧрткерӧсӧ командировкаӧ ӧти лун кежлӧ. Сылы колӧ чукӧртны материал выль программа вылӧ. выльлунӧ ме ветлі редакцияӧ Сійӧ локтіс паркысь. Мам гижис нывлы письмӧ. Кутшӧм тайӧ морт? Менам кабинетӧй — Павел, тэнӧ виччысьӧ ывла вылын ӧти интереснӧй ныв. Тэ тӧдан сійӧс. Тӧдмав, коді сійӧ? — Микола, висьтав меным, кутшӧм сылӧн синъясыс, юрсиыс, мыгӧрыс, кокъясыс? — Сійӧ мича, синъясыс сылӧн ыджыдӧсь да лӧзӧсь, нырыс ичӧт, юрсиыс сьӧд, мыгӧрыс статя, кокъясыс кузьӧсь. Да, вунӧді, вом дорыс сылӧн алӧй, а чужӧмыс гӧгрӧс. — Коді тайӧ? Ог тӧд. Гашкӧ... Висьтав, кутшӧм рӧма сылӧн сумкаыс, ӧчкиа абу сійӧ? — Да, сійӧ ӧчкиа, ӧчкиыс зэв моднӧй. Сылӧн сумкаыс абу, сійӧ сумкатӧм, но портпеля. — Тайӧ, тӧдӧмысь, Кузькокова Анна. Збыль? — Да, сійӧ тэнӧ ёна виччысьӧ. — Гашкӧ, Анна кӧсйӧ мунны мекӧд кино вылӧ? Тӧдан он? — Тӧда. Сійӧ кӧсйӧ тэкӧд мунны коми кыв курс вылӧ. Кутшӧмӧсь Сыктывкарын уличьясыс? Сыктывкарын эмӧсь мича уличьяс, эмӧсь и мисьтӧм уличьяс. Гожӧмнас уличьясыс юркарын сӧстӧмӧсь, арнас — няйтӧсь. Канкар (Москва) — ыджыд кар, Кудымкар — ичӧт кар. Микола Швец уджалӧ бур да мича керкаын. Павел Кротов олӧ мисьтӧм да ичӧт керкаын. Оленёва Снежана том нывбаба, сылӧн мамыс пӧрысь нин. Анна Кузькоковалӧн юрсиыс кузь, Снежана Оленёвалӧн дженьыд. Кутшӧм морт Петыр Кауфман? — Сійӧ зэв бур морт. Тайӧ зонмыс том. Тайӧ зонъясыс томӧсь. Миян курс вылӧ воисны выль велӧдчысьяс. Найӧ томӧсь да мичаӧсь. Ыджыдвидз — важ сикт. Керкаясыс сэні ыджыдӧсь да ичӧтӧсь, мичаӧсь да мисьтӧмӧсь. Госсӧвет керкаын эм уна кабинет. Найӧ сӧстӧмӧсь асывнас да няйтӧсь рытнас. Миян группаса велӧдчысьяс олӧны карын, найӧ карса йӧз. Республикаса дӧрапас дӧлалӧ Госсӧвет керка вылын. Павел Кротов вӧлі университетса бур студент. Оленёва Снежана велӧдчис миян юркарса пединститутын, профессияыс сылӧн — школаса велӧдысь. ичӧт тушаа ыджыд тушаа шӧркост тушаа кык ӧшиня Тайӧ миян велӧдчанін Рытъяснас ми велӧдам коми кыв университетса ӧти аудиторияын. Миян классным абу ыджыд, югыд да мича. Сійӧ куим ӧшиня, ӧти ӧдзӧса, кузь сьӧд дӧскаа, пемыдгӧрд джоджа. Сэні кӧкъямыс пызан да ӧкмыс улӧс. Классным шкапъястӧм, магнитофонтӧм, кодоскоптӧм, мусерпасъястӧм. Луннас сэні велӧдчӧны университетса студентъяс, рытнас пукалам ми, коми кыв курсса велӧдчысьяс. Кутшӧм тайӧ морт? Петыр Кауфман локтіс коми кыв курс вылысь, пырис гортӧ да пуксис сёйны. Лена гӧтырыс юаліс комиӧн: — Висьтав, кутшӧм йӧз ветлӧны тіян курс вылӧ? Кодъяс найӧ? — Велӧдчам ӧні ӧти группаын вит морт: Павел Кротов, Кузькокова Анна, Оленёва Снежана да Швец Микола. Став велӧдчысьыс бурӧсь, интереснӧйӧсь да вежӧраӧсь. — Но висьтав, кутшӧм ныв Оленёва Снежанаыс? — Сійӧ абу ныв, а том нывбаба, сылӧн эм куим арӧса кага. Снежана шӧркост тушаа, кузь сьӧд юрсиа, мича чужӧма ань. Ачыс сійӧ статя, ӧчкиа, гӧрд вом доръяса. Сійӧ гижӧ рочӧн мича кывбуръяс, лыддьӧ кузь романъяс. Сійӧ верӧстӧм, торйӧдчӧм нывбаба. — А кутшӧм морт Швец Миколаыс? — Микола тшӧтш зэв интереснӧй морт, сійӧ ачыс украинеч, гӧтыра морт, ветымын сизим арӧса мужичӧй. Ачыс сійӧ ичӧт тушаа, ён, ӧчкитӧм, но уска да тошка морт. Синъясыс сылӧн сьӧдӧсь, юрсиыс дзор нин. Микола зэв ёна радейтӧ вӧр-ва: турунвиж парма-вӧр, ыджыд да ичӧт юяс. Менам кабинетӧй — Кылан, Микола, кымынӧд судтаын тэ уджалан, кутшӧм кабинетын пукалан? Ыджыд али ичӧт сійӧ? — Тӧдан ӧд: ме уджала Юралысьлӧн администрацияын, коймӧд судтаын, нелямын коймӧд кабинетын. Ме консультант, кабинетӧй неыджыд, ӧти ӧшиня, ичӧт пызана да важ телефона, телефакстӧм да компьютертӧм. А кутшӧм тэнад кабинетыд, Володя? — Тэ тӧдан, гашкӧ, ме ӧні министрӧс вежысь. И кабинетӧй менам выль, ыджыд да зэв югыд. Пукала сизимӧд судтаын, квайтымын кыкӧд кабинетын. Ме сэні уджала сӧмын кык тӧлысь, меным зэв лӧсьыд пукавны выль да бур кабинетын. Сійӧ нёль ыджыд ӧшиня, кык паськыд пызана, дас квайт улӧса, куим телефона, мича виж стенъяса, лӧз небыд дивана. Стенын кык дӧрапас эм — Россияса да Коми Республикаса, эм тшӧтш и Россия Федерацияса Президентлӧн уна рӧма портрет. Менам кабинетын эм уна техника: америкаса выль да ён компьютер, телефакс, но сійӧ телевизортӧм да видеотӧм. Луннас ме шойчча небыд гӧрд креслӧын, юа сьӧд копей либӧ турунвиж тшай. Наташа нима том секретаршаӧй отсасьӧ меным. Луннас да рытнас кабинетӧй век сӧстӧм. — Кылан, Володя, а тэ тӧдан коми кыв? Кӧсъян он велӧдны сійӧс миянкӧд? — Да, кӧсъя, зэв ёна кӧсъя. Но менам ӧні кадӧй абу, уджыс зэв уна. 1) Сиктыс мича. 2) Тайӧ карыс абу ичӧт. 3) Пиӧй ён. 4) Батьыд вежӧра. 5) Мича ныв мунӧ театрӧ. 6) Негр сьӧд, абу еджыд. 7) Тані эм няйт улича. 8) Вася лыддьӧ выль газет. 1) Коми Республикаса дӧрапас куим рӧма. 2) Лымйыс сьӧд. 3) Сакарыс гӧрд. 4) Печора да Эжва юяс кузьӧсь. 5) Россияса дӧрапас виж. 6) Париж кар мисьтӧм, няйт. 7) Дон Кихот зэв бур морт. 8) Гожӧмнас пуяс лӧзӧсь. 1) Ванялӧн гӧтырыс абу. 3) Асывнас кабинетъяс 6) Коми мулӧн вӧр-ваыс 8) Миян велӧдысь 1) Оленёва Снежана еджыд юрсиа, ӧчкиа, верӧса ань. 2) Микола Швец гӧтыра, ичӧт тушаа, ӧчкиа, уска, тошка. 3) Микола уджалӧ ӧти ӧшиня, компьютера кабинетын. 4) Володялӧн кабинетыс выль, небыд дивана, телефакса. 5) Но кабинетыс телевизора да видеоа. 6) Сылӧн кабинетыс зэв югыд, небыд дивана, кык дӧрапаса, уна техникаа. 1) Менӧ шуӧны Николай Ивановичӧн. 2) Миян пиян мунӧны Крымӧ. 3) Тэ уджалан Выльгортса администрацияын. 4) Найӧ регыд бӧр локтасны Сочиысь Сыктывкарӧ. 5) Ті чеччанныд квайт часын. 6) Ме ола Емваын. 7) Вася да Витя велӧдчӧны СГУ-ын. — Лавкаыс пӧдса али восьса? — Восьса, восьса, пырӧй. — Чериӧн да яйӧн вузасянныд онӧй, али куш кансеръясӧн? — Вузасям, вузасям. — А дона-ӧ тайӧ чериыс? — Килограммыс дас вит шайт. — Вайӧй меным кило да джын. — Нӧшта мый колӧ? — Нӧшта кыксё грамм “Ошпи” кампет да кило печенньӧ. Колӧ на эськӧ яй босьтыштны, да сьӧмӧй сэсся оз тырмы. Уна-ӧ сувтіс? — Ветымын шайт 50 ур. Ме радейта тэнӧ. Тэ аддзан сійӧс. Менӧ корис министрӧс вежысь. Миянӧс мӧдӧдісны командировкаӧ. Ми тіянӧс кывзім. Ті аддзывлінныд найӧс? Ме радейта коми кыв. Ми виччысям воча кыв. Ми вӧчим ыджыд удж. Ме ньӧби нянь тупӧсь. Аттьӧала мамӧс. Аддза Михаил Романовичӧс. Юала лавкаӧн веськӧдлысьӧс. Кывза велӧдысьӧс. Петкӧдлӧй меным тайӧ пальтосӧ. Ме сёйи нин шыдсӧ. Веситӧй меным тайӧ черисӧ. Тэ вӧч тайӧ уджсӧ. Ме лыдди нин тайӧ небӧгсӧ. Ме аддзылі Ванясӧ. Мый кӧдзыд шкапын? Кротов Павел локтіс гортӧ. Пызан вылын гижӧдтор. Пашук! Шкапын сьӧд да еджыд нянь, кӧдзыд шкапын чӧскыд мӧс вый, рысь да йӧв, жаритӧм чери, картупеля рок, яя шыд. Нянь да сов! Ме локта талун сёрӧн. жаритӧм чери сьӧд нянь картупеля рок еджыд нянь яя шыд нянь да сов Позьӧ юны: тшай лимонӧн копей йӧлӧн тшай варенньӧӧн Тшай юанінын — Бур лун. Мый ті юанныд? — Ме юа копей йӧлӧн да сёя бутерброд калбасӧн, а нывлы вайӧй тшай лимонӧн да юмовтор. Шойччан лунъясӧ ме тшӧкыда ислася лыжиӧн. Таво мам ордӧ гӧститны ми мунам машинаӧн. Тайӧ уджсӧ позьӧ вӧчны дас минутӧн. Ми локтім поездӧн кык лунӧн. Чолӧм, Снежана. Ме кӧсъя сёрнитыштны тэкӧд. Аски шойччан лун. Вай ветлам Льӧмью дорӧ шойччыны. Ветлам и эм. А мыйӧн? Позьӧ автобусӧн, позьӧ велосипедӧн, а позьӧ и группаса зонъясӧс корлыны. Сэки машинаӧн мунам. А велосипедӧн кӧ мунны, кымын часӧн воам? Ме чайта, мый час да джынйӧн, а машинаӧн кӧ, комын минутӧн. Да, миянлы колӧ босьтны бутербродъяс сырӧн либӧ калбасӧн, термосӧн босьтам тшай, сэні сэсся пуам чериысь юква либӧ чипанысь шыд. Вай, сідзкӧ, велосипедӧн кыкӧн и ветлам. Водз асывнас петам туйӧ. Сідзкӧ, аски ме тэ дорӧ локта вит часын велосипедӧн. “Зарни ёль” ресторанын Сыктывкарын Сӧветскӧй улича вылын эм зэв бур “Зарни ёль” ресторан. Тані позьӧ чӧсмасьны коми йӧзкостса сёян-юанӧн. Кротов Павел группасӧ корис рытнас ресторанӧ. Автобусысь на аддзис Кузькокова Аннаӧс. Анна мича гӧрд платтьӧа да сьӧд туплиа, кудриа сьӧд юрсиа да ӧмидз рӧма вом доръяса. Павел сьӧд костюма да еджыд дӧрӧма. Ресторан дорын Павел да Анна виччысисны группаса ёртъясӧс. Петыр Кауфман вайис Оленёва Снежанаӧс машинаӧн. Нӧшта дас минут виччысисны Швец Миколаӧс да велӧдысьӧс. “Зарни ёльын” сёян новлысьяс сёрнитӧны комиӧн. — Мый кӧсъянныд сёйны? — сёян новлысь юаліс Павеллысь. — Ме кора шома капустаысь квайт салат, жаритӧм чипан картупеля рокӧн квайт порция да пув ва квайтӧс жӧ, ӧти черинянь, нывъяслы кос вина, а мужичӧйяслы чӧскыд тагъя сур. Дыр на чӧсмасисны ёртъяс коми йӧзкостса сёян-юанӧн, кывзісны музыка. Петыр Кауфман корліс йӧктыны Снежанаӧс да Аннаӧс. Ёна и гажӧдчисны. Ставыс вӧлі зэв чӧскыд. Найӧ аттьӧалісны “Зарни ёльса” уджалысьясӧс да мунісны ресторанысь кыпыдӧсь да пӧтӧсь. Коми овъяс Коми Республикаын тшӧкыда паныдасьлӧны коми овъяс. Шуам, Пыстиныд рочӧн Синицын, Гичевыд — Карасёв, Кузьпелев — сідзкӧ Длинноухов, а Кузькокова — тайӧ Длинноногова. А кыдзи лоӧ комиӧн группаса велӧдчысьяслӧн овъясыс? Шуам, Кротовӧс позьӧ шуны Муошевӧн, Кауфманӧс — Вузасьысь Петырӧн, Швецӧс — Вурсьысьӧн, а Оленёваӧс — Кӧр Снежанаӧн. Пыдди пуктана Анна Михайловна! Выль воӧн Аньяслӧн лунӧн Ыджыд лунӧн кузь нэм да бур шуд крепыд дзоньвидзалун, ыджыд вермӧмъяс ло век авъя да шуда ставыс пыдди пуктісны да радейтісны Тэнад ёртъясыд. Зыртӧй ӧти ыджыд кушман, кисьтӧй сэтчӧ ӧти литра ырӧш, содтӧй ичӧт пань сов, нӧк да вундалӧм пуӧм картупель. Гудралӧй да артмас чӧскыд сёян! 1) Ме петі керкаысьда аддзи понмӧс. 3) Кузькокова Анна аттьӧаліс дзоридзьясысь Кротов Павелӧс. 4) Павел локтіс удж вылас автобусӧн. 5) Менам пи радейтӧ гуляйтны велосипедӧн. 6) Ми чолӧмалім ёртъясӧс праздникӧн. 1) Анна Кузькокова радейтӧ тшай 2) Микола нимкодясьӧ 3) Петыр удж вылӧ локтӧ 4) Асывнас челядь радейтӧны мыссьыны 5) Кын яйтӧ да черитӧ колӧ вундавны 6) Кротов Павел чӧсмӧдліс миянӧс 1) Кутшӧм гижысьясӧс тэ пыдди пуктан? 2) Кутшӧм композиторъясӧс (музыка гижысьясӧс) тэ радейтан кывзыны? 3) Кывзан-ӧ тэ сьылысь Иосиф Кобзонӧс? 4) Мыйӧн тэ сёян рок, мыйӧн сёян салат? 5) Мый тіянлы сетісны бур уджысь? — Талун шойччан лун. Кытчӧ эськӧ луннас ветлыны? Гашкӧ, Национальнӧй музейӧ? — Эн мун сэтчӧ. Сійӧ пӧдса. Ветлы Фольклор театрӧ. Сэні петкӧдлӧны “Висервожса гаж” концерт-спектакль. — А рытнас? — Рытнас позьӧ гажӧдчыны “Зарни ёль” ресторанын. Сэні став уджалысьыс сёрнитӧ комиӧн. — Ӧтнам ӧд ог мун. Вай ӧтлаын ветлам. — Ме ог эшты. Рытнас ме муна Савин нима театрӧ. Геннадий Юшковлӧн “Коми бал” комедия вылӧ. — А ме эг тӧд, мый талун лоӧ “Коми бал”. Билетыс кассаас эм абу? — Ог тӧд. 1) Шойччан лунӧ асывсянь рытӧдз ми гуляйтім карті. 2) Сыктывкарсянь Тылаю дачаӧдз 30 километр, а Льӧмъюӧдз 25 километр. ме ог тӧд тэ он тӧд сійӧ оз тӧд ми огӧ тӧдӧй ті онӧ тӧдӧй найӧ оз тӧдны 1. — Кымын чассянь восьса кассаыс театрын? — Ог тӧд. Гашкӧ, дас кык чассянь. 2. — Тэ он гӧгӧрво комиӧн спектакльсӧ? — Омӧля. Курс помӧдз кадыс уна на, коркӧ велала. 3. — Кӧні Швец Микола? — Сійӧ талун оз шойччы, оз гажӧдчы, оз видзӧд спектакльсӧ. Сійӧ дача вылын уджалӧ асывсянь рытӧдз. ме эг гӧгӧрво тэ эн гӧгӧрво сійӧ эз гӧгӧрво ми эгӧ гӧгӧрвоӧй ті энӧ гӧгӧрвоӧй найӧ эз гӧгӧрвоны 1. — Ёртъяс, ме эг гӧгӧрво, кӧні ті талун гуляйтінныд? — Карсянь неылын. Дырнӧс дорса вӧрті. 2. — Тэ эн ветлы шойччан лунӧ филармонияӧ Лидия Логиновалӧн концерт вылӧ? — Эг эшты. Ме мӧдысь ветла. 3. — Ме видзӧді талун “Сур лагун” комедия. Ёна и сералі. — А меным сійӧ эз кажитчы. 1. — Кора висьтавны, кӧні Национальнӧй галерея? — Сійӧ Киров нима парк дорын. Мунӧй водзӧ подӧн Коммунистическӧй уличті паркӧдз. Кежӧй веськыдвылӧ. 2. — Кыдзи воӧдчыны автопавильонӧдз? — Витӧд номера автобусӧн. Со “Парма” кинотеатр дорын сувтланіныс. 3. — Кутшӧм автобусӧн позьӧ мунны Орбитаӧдз? — Дас витӧд, медводдза, коймӧд либӧ нёльӧд номера автобусъясӧн. Мыйла велӧдам коми кыв? — Петыр, мыйла тэ велӧдан коми кыв? Висьтав. — Анна, тэ он тӧд, кутшӧм сьӧкыд овны семьяын коми гӧтыркӧд, кор сійӧ сёрнитӧ комиӧн ас рӧдвужыскӧд. А ме нинӧм эг гӧгӧрволы! Ӧні ме велӧда коми кыв и унатор нин гӧгӧрвоа. Но ог на бура сёрнит. А тэ мыйла велӧдан коми кыв? — Ачым ме коми морт, но ичӧтсянь эг сёрнитлы, эг гӧгӧрволы нинӧм комиӧн. Менам мам-батьӧй зэв бура тӧдӧны коми кыв, но мекӧд найӧ некор эз сёрнитлыны комиӧн. Позьӧ шуны, найӧ менӧ эз велӧдны коми кывйӧ. Сӧмын ыджыд мамӧй мекӧд сёрнитіс комиӧн, ӧд сійӧ рочӧн бура эз кужлы ни гижны, ни сёрнитны. Аттьӧ сылы таысь. — Со кыдз! Сідзкӧ семья пытшкын тэ олін, быдмин и эн гӧгӧрволы коми сёрнисӧ? — Да, тадзи. Но ӧні бурджык нин. Ме унатор гӧгӧрвоа да кужа шуны. Но мекӧд мам-батьӧй век на комиӧн оз сёрнитны! Мыйла тадз? Шойччан лун Шойччан лунӧ ме ог уджав. Асывнас чечча, мысся, пасьтася, кӧмася да муна исласьны. Котрала лыжиӧн кӧрт туй вокзалсянь Выльгортӧдз вӧрті. Луннас менам челядьӧй исласьӧны даддьӧн да конькиӧн. Гӧтырӧй асывсяньыс пусьӧ-пӧжасьӧ. Кык чассянь куим часӧдз ми пажнайтам семьяӧн. Сэсся шойччам, видзӧдам телевизор. Нёль чассянь квайт часӧдз гӧтырӧй да ме ветлам машинаӧн вузасянінъясӧ, ньӧбалам сёян-юан. Рытнас тшӧкыда ветлам театрӧ либӧ филармонияӧ. Гожӧмнас ме отпускала. Отпускӧй кузь — 56 лун. Кольӧм во сора тӧлысьӧ ме ветлі шойччыны Кипр ді вылӧ. Августын шойччи Комиын. Уджалі дача вылын. Но эг гожъяв. Гожӧмыс кӧдзыд вӧлі да. Прӧст кадӧ ветлі вӧрті. Вотчи. Чери кыйи. Челядьӧй шойччисны Украинаын Сьӧд саридз дорын. Ёртӧй подӧн ветліс Ухтасянь Из гӧраӧдз. Бура и шойччим гожӧмнас! Лӧсьыда коллялім шойччан кад. Дыш пи (йӧзкостса сьыланкыв) — Пиӧй, пиӧй, чеччы, чеччы! — Чечча, но ог мыссьы. — Пиӧй, пиӧй, мыссьы, мыссьы! — Мысся, но ог пасьтась! — Пиӧй, пиӧй, пасьтась! — Пасьтася, но ог кӧмась. — Пиӧй, пиӧй, кӧмась, кӧмась! — Кӧмася, но ог мун уджавны. — Пиӧй, пиӧй, мун, мун! — Кутшӧм тайӧ улича? — Тайӧ Юхнин нима улича. — Кыдзи воӧдчыны кӧрт туй вокзалӧдз? — Мунӧй веськыда, кежӧй шуйгавылӧ. 1. Савин нима театрӧдз. 2. Кӧджпонса вичкоӧдз. Ме ог сёрнит комиӧн / рочӧн. — Асывнас ме узя сизим часӧдз. — Асывнас ме ог узь сизим часӧдз. 1. Ме уджала 8 чассянь. 2. Рытнас Оленёва Снежана мунӧ удж вылысь 16 часын. 3. Гожӧмнас тэ ветлін Крымӧ Сьӧд саридз дорӧ. 4. Кротов Павел да Кузькокова Анна луннас велӧдчӧны 3 чассянь 5 часӧдз курс вылын. Ме эг уджав выльлунӧ Тӧвнас челядь гуляйтісны вӧрті. Тӧвнас челядь эз гуляйтны вӧрті. 1. Изьвасянь Мокчойӧдз автобусыс муніс асфальта туйӧд. 2. Микуньсянь ми локтім кӧрт туйӧд. 3. Льӧмъюсянь Сыктывкарӧдз Петыр Кауфман да Павел Кротов локтісны подӧн. 4. Кослансянь Абъячойӧдз ме лэби самолётӧн. — Алло. Справочнӧй? Висьталӧй, пӧжалуйста, 3 №-а поликлиникалысь телефон номерсӧ. — Номерыс 44-08-39. — Алло. Поликлиника? — Да. Кутшӧм мог суис? — Менам мамлӧн температураыс зэв ыджыд: сылы колӧ отсӧг. Сылӧн юрыс висьӧ. — Висьталӧй оланінпастӧ. — Ми олам Кутузов нима улича вылын 72-ӧд номера керкаын, 161-ӧд номера патераын. — Виччысьӧй. Локтам. Ме босьта мамлысь сумкасӧ. Юавны ёртлысь. Бурдӧдысь мерайтӧ Васялысь температурасӧ. Меным кажитчӧ Лидия Логиновалӧн “Алӧй ленточка" сьыланкыв. Ме кывза Лидия Логиновалысь «Алӧй ленточка» сьыланкыв. Ме лыддя И. Тургеневлысь роман. Ми видзӧдім Г. Юшковлысь “Коми бал” спектакль. Нывъяс кывзӧны А. Пугачёвалысь сьыланкывъяс. Тэнсьыд карточкатӧ корисны. Со миян пинь бурдӧдысьным. Сылысь юалӧй став йывсьыс. Позьӧ-ӧ тіянлысь юавны, кодлы тайӧ справкасӧ колӧ сетны. Юав налысь, бӧръяясыслысь. — Водзджык тані вӧлі медпункт. Кӧні сійӧ ӧні? — Ылынджык. Кык квартал колӧ мунны. Бурджык мунны автобусӧн. — Аттьӧ. Ӧдйӧджык котӧрта. Удж вылӧ эг волы висьӧм понда. Кӧдзыд поводдя вӧсна ми кынмим да висьмим. Кокниа пасьтасьӧм вӧсна тэ висьмин. бурдӧдысь сетіс Кротов Павел удж бӧрын дзонь час сулаліс автобус сувтланінын да зэв ёна кынмис. Вӧлі зэв тӧла да зэра поводдя. Рытланьыс нин висьмис. Асывнас лёка кыліс асьсӧ: висис юрыс, кызӧдіс. Паша мӧдӧдчис 3 номера бурдӧдчанінӧ. Йӧзыс вӧлі зэв уна. Паша шыӧдчис регистратураӧ. Карточкасӧ сылысь эз аддзыны. Медчой сетіс сылы выль карточка. Приём вылын Пашалы лои лёкджык: эбӧсыс быри, юрыс бергаліс. “Тэрыб отсӧгӧн” сійӧс нуисны бурдӧдчанінӧ да водтӧдісны. Паша кык лун чӧж куйліс бурдӧдчанінын. Бурдӧдысь видзӧдліс сійӧс, мерайтіс сылысь температурасӧ да висьталіс, мый сылӧн насмука да горш висьӧм. — Ковмас шонтысьны да юны бурдӧдчанторъяс вежон чӧж. Рытнас Павел дорӧ локтісны ёртъясыс, вайисны сылы ӧмидз варенньӧ да ма, интереснӧй небӧгъяс. Вежон мысти сійӧ бурдіс. — Алло, тайӧ бурдӧдчанін? — Да, бурдӧдчанін. — Позьӧ оз тіянлысь юавны? — Позьӧ. — Висьталӧй, пӧжалуйста, кор уджалӧ Захарова терапевтыс? — 12 чассянь 18 час рытӧдз. — Позьӧ оз гижсьыны сы дорӧ? — Позьӧ. Висьталӧй ассьыныд нимнытӧ да овнытӧ. — Швец Микола. — А кымын арӧс тіянлы? — Ветымын сизим арӧс. — Кыті висьӧ тіян? — Менам висьмис коскӧй. Талун висьӧ ёнджыка нин. — Но, матыстчӧй. Бурджык лун шӧр кад кежлӧ. — Аттьӧ. — Нинӧмысь. Аддзысьлытӧдз. тӧждысь аслад дзоньвидзалун вӧсна. лолав сӧстӧм сынӧдӧн. чӧсмась ёсь сёян-юанӧн да курыдторъясӧн. мыссьы да шойччы 1. Тӧрыт ме ветлі бурдӧдчанінӧ, а) сы вӧсна, мый эг кӧсйы ... мунны удж вылӧ. б) кӧть эськӧ вӧлі ставыс бур. в) сы вӧсна, мый висис пиньӧй. 2. Талун ме дыр ветлӧдлі карті а) кӧть эськӧ эз зэр. б) сы вӧсна мый лымъяліс. в) кӧть эськӧ вӧлі зэра поводдяыс. 3. Менам ёртъяс эз шойччыны кар сайын а) кӧдзыд понда. б) сы вӧсна мый талун шоныд. в) сы вӧсна мый талун зэв тӧла. 1. Швец Микола висьӧ. Сылӧн грипп. ворсны теннисысь. видзӧдны телевизор. юны бурдӧдчанторъяс 2. Оленёва Снежана висьӧ. Сійӧ кынмис. ветлӧдлыны карті. юны пӧсь чай. лыддьыны романъяс. 3. Петыр Кауфман висьӧ. Сылӧн висьӧ горшыс. ветлыны бурдӧдчысь дорӧ. кывзыны музыка. 3. Павел Кротов звӧнитӧ удж вылас. — Менӧ кызӧдӧ, насмука, ме удж вылӧ ог лок. — А температураыд эм? — Абу. 4. Анна звӧнитӧ Снежаналы. — Менам куим лун нин температура. — А бурдӧдчанторъяссӧ юан? Менам ёртъяс. Коми му — менам чужанінӧй. Менам дона местаясӧй. — Дона гӧсьтъяс, Сыктывкарӧ воысьяс! Ті, буракӧ, абу на вӧвлӧмныд миян юркарын? — Ми тані медводдзаысь. Ми овмӧдчим "Югӧр” туй морт керкаӧ. — Гашкӧ, бурджык вӧлі овмӧдчыны "Сыктывкар” туй морт керкаӧ? — Миянлы абу лёк “Югӧр" туй морт керкаын. Позьӧ кӧ, сёрнитӧй надзӧнджык. Ме ог ставсӧ гӧгӧрво. — Но. Тіянлы бурджык комиӧн али рочӧн висьтавны Сыктывкар йылысь? — Дерт жӧ, комиӧн. Ми ӧд велӧдчам сёрнитны комиӧн. — Бур. “Югӧр” туй морт керка кыпӧдӧмаӧсь Сыктыв ю бокӧ. Сыктывкар кыв артмӧма кык кывйысь: “Сыктыв” да "кар”. Сыктывкар — медся важ кар миян республикаын. Сійӧ — Россияса Войвылын ыджыд промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 1780-ӧд воын сійӧ лои Усть-Сысольск карӧн. Карса канпас юксьӧма кык пельӧ. Вывладорас — гӧрд рӧм вылын серпасалӧма кымӧрысь петысь ки, коді кутӧ зарни держава да эзысь шыпурт. Уліас — лӧз рӧм вылын серпасалӧма куйлысь ошкӧс. 1930 воын Усть-Сысольсклы сетісны выль ним — Сыктывкар. — Уна-ӧ морт олӧ Сыктывкарын? — 240 сюрс гӧгӧр. Сыктывкарын уна том йӧз. Эм университет, пединститут, некымын колледж, училище да лицей, уна шӧр школа. Эм гимназияяс. — Ми кӧсъям ветлыны уналаӧ. — Сыктывкарлӧн эм торъя юкӧнъяс: Эжва, Вылыс да Улыс Чов, Тентюков, Париж, Изкар, Дырнӧс, Давпон, Кырув, Чит, Кӧджпон. А ӧні ми мӧдӧдчам автобусӧн Коми научнӧй шӧринӧ. Конференция нуӧдӧм вылӧ миянлы дасьтӧма зал. Ті дасьӧсь? — Ӧти здук кора виччысьлыны. Фотоаппаратӧй торксьӧма. Сё морӧ, плёнкаыс помасьӧма. тэ ветлӧмыд сійӧ ветлӧма ті ветлӧмныд найӧ ветлӧмаӧсь Менам ёртӧй гожӧмнас ветлӧма шойччыны Улляна (Ульяново) сиктӧ, пыралӧма манастырӧ, тӧдмасьӧма сэні олысьяскӧд. Зэв бура шойччӧма. — Павел, тэ тӧдан, мый отделӧн веськӧдлысьным мӧдӧдчӧма командировкаӧ? — Кытчӧ? — Ме стӧча ог тӧд. Буракӧ, билетсӧ ньӧбӧма Айкатылаӧ. — Петыр, тавой лымъялӧма, ывлаыс шондӧдӧма. Гашкӧ, ветлам лыжиӧн иславны Льӧмюӧ? — Вай. Нывъёртӧй ветлӧма колян вежалунӧ сэтчӧ. Овмӧдчӧма туй морт керкаӧ. Лунтыр ислалӧма. Рытнас ветлӧма пывсянӧ. Бура шойччӧма. Окма Кузьма Паччӧр вылӧ кайӧма, Пуд сю сёйӧма, Ведра ва юӧма, Паччӧр вылас кулӧма, Карта саяс дзебӧмаӧсь. Крестас гижӧмаӧсь: Окма Кузьма да с. в. вылысь. Тэ абу вотчӧмыд. Сійӧ абу вотчӧма. Ті абу вотчӧмныд. Найӧ абу вотчӧмаӧсь. — Снежана, тэ тай абу вӧлӧмыд Емдінын командировкаын? Кытчӧ нӧ ветлін? — Ме эг и вӧв Емдінын. Ме ветлі Емваӧ. — Микола, тэ тай абу петӧмыд отпускад? — Отделӧн веськӧдлысьным звӧнитлӧма гӧтырлы да висьталӧма, мый Елена Петровнаным абу пӧ петӧма выльлунӧ удж вылӧ. Сійӧ пӧ висьмӧма. Швец Микола абу воӧма Эжва йылӧдз пыжнас, резина пыжыс потӧма да. Сійӧ черитӧ абу кыйӧма ни абу вотчӧма. Прӧста кадсӧ коллялӧма: абу гожъялӧма, абу шойччӧма. Локтіс Микола чери кыянінсянь, нинӧм абу кыйӧма. Гӧтырыс юалӧ: — А кӧні чериыд? — Юас, кӧні сэсся? Мӧд луннас верӧсыс локтіс удж вылысь, пуксис пызан сайӧ да юалӧ гӧтырыслысь: — А кӧні ужиныд? — Столӧвӧйын, кӧні сэсся? Сыктыв ю — паськыд. Эжва ю — паськыдджык. Печора ю — медпаськыд. 1. Печора паськыдджык Эжваысь. 2. Сыктывкар ыджыдджык Емваысь. 3. Ыджыд мам пӧрысьджык мамысь, а ыджыд бать томджык пӧльысь. 4. Кулӧмдін ыджыдджык Помӧсдінысь. Велӧдчысь пырис библиотекаӧ. — Меным небӧг колӧ. — Кутшӧмджык? Вӧр-ва йылысь, серамбана, а, гашкӧ, мыйкӧ сьӧкыдджыкӧс? — Позьӧ и сьӧкыдджыкӧс, — шуис велӧдчысь. — Менам батьӧй кӧсйис волыны машинаӧн. — Тіян эм челядь? — Менам гӧтырлӧн арлыдыс кык пӧв ыджыдджык ныв дорысь. Но сійӧ вит арӧсӧн томджык меысь. Нывным дас куим арӧсӧн ыджыдджык пи серти, коді мӧд во мунӧ школаӧ. Кымын арӧса гӧтырӧй? Комиын эм дас кар: Сыктывкар, Вӧркута, Вуктыл, Емва, Инта, Микунь, Печора, Сосногорск, Усинск да Ухта. Медыджыд каръяс лыдысь: Сыктывкар, Воркута да Ухта. Республикалӧн войвывса каръясын олӧны да уджалӧны из шом перйысьяс (Вӧркутаын да Интаын), биару перйысьяс да мусир перйысьяс (Ухтаын, Усинскын, Вуктылын). Эжваын олӧны кабала вӧчысьяс, Микуньын — кӧрт туй вылын уджалысьяс. Унджык коми войтырыс овмӧдчӧма сиктса районъясӧ да юркарӧ. Республикаын медся гырысь сиктъяс — районса шӧринъяс: Айкатыла, Визин, Выльгорт, Изьва, Койгорт, Кӧрткерӧс, Кослан, Абъячой, Кулӧмдін юрсиктъяс. Чилимдінын олӧны рочьяс. Сиктъясын олӧны му вӧдитысьяс да скӧт видзысьяс. Войвыв районъясын — кӧр видзысьяс. Вӧрса посёлокъясын уджалӧны вӧр лэдзысьяс да вӧр пӧрӧдысьяс. Тӧдса пилот Ме ю шӧрӧ пета Да бакенъяс ӧзта, Мед прӧйдитас сэт теплоход; Выль тӧлыськӧд ӧттшӧтш Горт пристаньӧ чеччас Лӧз синъяса тӧдса пилот. Мед частӧджык волӧ Да кузьджыка олӧ; Сэк тӧдмала: радейтӧ оз. Ме ӧзтася ачым, Мед бурджыка аддзӧ, Да бӧр теплоходыс оз кос. — Снежана ветлӧма тӧрыт театрӧ? — Да, ветлӧма. 1. — Павел ветлӧма вежалунӧ чери кыйны? 2. — Микола пыралӧма войдӧрлун бурдӧдчанінӧ? 3. — Анна шойччӧма гожӧмнас Комиын? Анна воӧма ас кадӧ отпускысь. Анна абу воӧма ас кадӧ отпускысь. 1. Снежана вӧлӧма командировкаын Шойнаты сиктын. 2. Петыр да сылӧн гӧтырыс гожӧмбыд Пажга дорын вотчӧмаӧсь, чери кыйӧмаӧсь. 3. Тэ, Анна, сёрмӧмыд, ёртъясыд танӧсь нин. 4. Ті, дона уджалысьяс, вӧлӧмныд нин Серёговса шойччанінын. 1. Кор чужлӧма Перымса Степан? 2. Кӧні велӧдӧма сійӧ коми кыв? 3. Кор воӧма сійӧ зыряна дорӧ? — Чолӧм, Петыр, кыдзи олан? — Видза олан, Микола! Аттьӧ, бура ола. Чолӧмала тэнӧ вӧр лэдзысь лунӧн! Тэ ӧд том дырйиыд пӧ вӧлӧмыд вӧр пӧрӧдысьӧн. Сідзи абу? — Да, сідзи. Уджалі да вӧр институтӧдз олі Кузьёльын, Койгорт районын. А тэ ачыд абу ӧмӧй Интаысь? — Абу, Воркутаысь ме. Батьӧй вӧлі из шом перйысь, мамӧй артасьысь. Ме тшӧтш неуна уджалышті шахтаын, армияӧдз вӧлі дзоньталысьӧн. Кывзы, а кӧні уджавлӧма Кротов Павел? — Стӧча ог тӧд. Висьталӧны, сійӧ пӧ ичӧт дырйиыс бать-мамыскӧд овлӧма Мандач посёлокын, батьыс пӧ вӧвлӧма вӧралысь, а мамыс пусьысь. То, сійӧ ачыс татчӧ локтӧ. Юасьыштам сылысь! Велӧдысьяс велӧдӧны челядьӧс, велӧдчысьяс ветлӧны школаясӧ. Висьысьяс куйлӧны бурдӧдчанінъясын, бурдӧдысьяс бурдӧдӧны найӧс. Коми Республикаса Юралысь тшӧкыда сёрнитӧ каръясса да районъясса веськӧдлысьяс водзын. чери кыйны скӧт видзны кӧр видзны вӧр лэдзны из шом перйыны мусир перйыны биару перйыны кабала вӧчны министрӧс вежысь чери кыйны му вӧдитны скӧт видзны кӧр видзны вӧр лэдзны из шом перйыны мусир перйыны биару перйыны Коми йӧз радейтӧны чери кыйӧм, вӧралӧм, му вӧдитӧм. Вӧр лэдзысьяс уджалӧны вӧрын, олӧны посёлокъясын. Вӧркутаын да Интаын уджалӧны из шом перйысьяс. Биару перйысьяс олӧны Вуктылын, а Усинскын — мусир перйысьяс. Кӧр видзысьяс гожӧмнас олӧны Вой саридз дорын, тӧвнас найӧ чужан сиктъяс дорын кӧръяссӧ видзӧны. Сиктъясын олӧны скӧт видзысьяс, му вӧдитысьяс да чери кыйысьяс. Коми Республикаса войвылын бура сӧвмӧма мусир перйӧм, биару перйӧм, да из шом перйӧм, сэтчӧс сиктъясын — кӧр видзӧм. Лунвылын сӧвмӧма вӧр лэдзӧм, му вӧдитӧм, скӧт видзӧм. 1) Петыр уджавліс армияӧдзыс вӧр заводын. Валя лэбзьылас регыд Сочиӧ. 2) Челядь ворслӧны тӧвнас хоккейӧн. Сыктывкарсаяс гожӧмнас унаысь овлӧны дачаясын, вотлӧны вӧрысь тшак, вотӧс. Олӧмын меддонаыс — дзоньвидзалун, сійӧс сьӧм вылӧ он ньӧб. Вӧр республикаын кутӧ ыджыд тӧдчанлун. Войвылын он ов дышлунӧн, тані колӧ зільлун да повтӧмлун. Республикаса медтӧдчана озырлуныс — йӧз. Гӧльлун да озырлун век орччӧн мунӧны. Институт водзын ме велӧдчылі школаын. Депутатъяс дасьтысьӧны сессия кежлӧ. Сессия бӧрын найӧ мунлӧны гортъясӧ. Вежон мысти Лида шойччыштас Серёговын. Уна нэм сайын комияс волісны войвылӧ Муыс сьӧд. Лымйыс еджыд. Гижысь Егор Рочев гижис "Лӧз тундра" небӧг. Гожӧмнас пуясыс турунвижӧсь. Май ӧкмысӧд лун гӧрд лун, Вермӧм лун. Ми лыддим «Алӧй лента» роман. Россияса дӧрапас абу виж. Ванялӧн синъясыс рудӧсь. Коми республикалӧн дӧрапас Сыктывкарын, Коми Республикаса уна карын да сиктын дӧлалӧ куим рӧма дӧрапас (флаг). Дӧрапас вылын куим рӧм: лӧз, турунвиж да еджыд. Лӧз рӧмыс — Коми мулӧн енэжыс, турунвиж рӧмыс — мича парма-вӧр, еджыд рӧмыс — лым да Коми Республикаса йӧзлӧн сӧстӧм мӧвпъясыс. А кутшӧм рӧма Россиялӧн дӧрапасыс? Тайӧ миян республикаса канпас, сійӧ мича, гӧрд да зарни рӧма. Канпас шӧрын варыш, сылӧн морӧсын — аньлӧн чужӧм, чужӧм гӧгӧрын квайт йӧра юр. Канпасын эм уна тор важ коми мифологияысь. Коми Республика — асшӧр канму Россияса Федерация пытшкын, сюрс ӧкмыссё ӧкмысдасӧд воӧдз вӧлі Автономнӧй республика. Коми йӧз сёрниын эм важ ним — Коми му. Юркарыс сылӧн — Сыктывкар. Сёрнитыштам республиканым йылысь. Пасьтаыс — нёльсё дас вит сюрс квадрата километр. Олысь лыдыс — ӧти миллион сё сизимдас куим сюрс квайтсё морт (1997 воын). Вӧрыс — босьтӧ став му пасьтаысь квайтымын ӧкмыс прӧчент. Чужан луныс — сюрс ӧкмыссё кызь ӧтиӧд вося моз тӧлысь кызь кыкӧд лунӧ. Канмуса Юралысь — Канмуӧн веськӧдлӧ Юралысь. Канмулӧн пасъяс: канпас, дӧрапас да кып. Кып — “Варыш поз” сьыланкыв, кывъясыс да шыладыс Нёбдінса Витторлӧн. Сьыланкывсӧ позьӧ лыддьыны 120 лист бок вылысь. Каналан кывъяс — коми да роч. Канмуӧн веськӧдлӧны Республикаса Юралысь, Каналан Сӧвет да Ёрд. Республикаын олысьяс бӧрйӧны Юралысьӧс нёль во кежлӧ, Каналан Сӧветӧ депутатъясӧс тшӧтш нёль во кежлӧ. Ветымын морта Каналан Сӧвет дасьтӧ да вынсьӧдӧ оланпасъяс, правительство пӧртӧ найӧс олӧмӧ. Юралысь да Каналан Сӧвет уджалӧны Коми Республикаса Оланподув серти. Сійӧс дорйӧ Оланподув Ёрд да республикаын медвылыс ёрд. Канмуӧн веськӧдлӧмыс век вежсьӧ и сӧвмӧ. Коми му — озыр му, став сылӧн овмӧсыс йитчӧма мувывса да мупытшса озырлунъяскӧд. Из шом, мусир, биару, зарни, кӧрт руда, бокситъяс, дона изъяс — ставыс тайӧ эм му пытшкын. Та вӧсна овмӧсын кызвынсӧ сӧвмӧма сыръё перъян индустрия. Сідз, Вӧркутаын, Интаын олӧны из шом перйысьяс, Усинскын да Ухтаын уджалӧны мусир перйысьяс, Вуктылын — биару перйысьяс. Мувывса озырлунысь медтӧдчанаыс — вӧр, коми парма. Уна посёлокын олӧны, уджалӧны вӧр лэдзысьяс, пӧрӧдчысьяс, трактористъяс, пусьысьяс. Вӧрсӧ вайӧны Эжваӧ, сэні вӧчӧны сыысь кабала да целлюлоза. Позьӧ шуны, Эжва — кабала вӧчысьяслӧн оланін. Республикаса лунвылын бура сӧвмӧма видз-му овмӧс, войвылын — кӧр видзӧм. Сиктъясын олӧны му вӧдитысьяс, скӧт видзысьяс, чери кыйысьяс да вӧралысьяс. Меддона озырлунным — республикаын олысь йӧзным. Медым овны войвылын, колӧ зільлун, повтӧмлун, бур дзоньвидзалун. Дышлунӧн овны он вермы. Коми мулӧн вужвойтырыс — комияс, найӧ уна нэм сайын волісны татчӧ Кама-Волга юяс дорысь. Найӧ век вӧравлісны, чери кыйлывлісны, видз-му вӧдитлывлісны. Налӧн ним серти нимтӧма республиканымӧс да чужанінӧс — Коми му. Сёрнитыштам, коді кӧні овліс — Павел, висьталышт ас йывсьыд, кӧні тэ овлін, уджавлін? — корӧ Микола Швец. — Ачым ме Мандачын чужлі. Ичӧт дырйи сэні и овлім ай-мам, чоя-вока. Мандачса школаын велӧдчышті кык во, сэсся семьяным муніс овны юрсиктӧ, Выльгортӧ. А мыйла ті та йылысь юасянныд, ёртъяс? — Кӧсъям кывзыштны тэнӧ. Висьтав, а мый вӧчлывлін ичӧт дырйиыд, ветлывлін эн батьыдкӧд вӧрӧ? — юасьӧ Петыр. — Дерт, ветлывлі вӧрӧ, батьӧй ӧд сэки вӧравлывліс Мандач гӧгӧр, чери кыйлывлім, тӧвнас лызьӧн котравлывлім. Том дырйи велӧдчышті Выльгортын кӧкъямысӧд классӧдз, сэсся ветлӧдлі карӧ нёльӧд номера шӧр школаӧ. Армияӧдз уджалышті пусьысьӧн, том дырйи эг на тӧдлы, мый кӧсъя олӧмысь. Сэсся армия бӧрын велӧдчышті рытъя курсъяс вылын да пыри велӧдчыны СГУ-ӧ экономика факультетӧ. А кӧні овлӧма-быдмылӧма миян Снежана? Ме сылӧн ичӧтдыр йылысь немтор на эг кывлы. — Ме тӧдышта сы йылысь, — висьталіс Микола. — Сійӧ пӧ чужлӧма Ухта дорын, Шудаяг посёлокын, сэні и быдмылӧма, велӧдчылӧма шӧр школаын. Шуӧны, ичӧт дырйиыс пӧ сійӧ ёна нин лыддьысьлӧма, гижлывлӧма кывбуръяс. Сэсся сійӧ олыштӧма недыр Ухтаын, уджалыштӧма вузасьысьӧн. Та бӧрын пырӧма велӧдчыны Коми пединститутӧ, сэні петлӧма верӧс сайӧ. Верӧсыскӧд олыштӧмаӧсь недыр, торйӧдчылӧмаӧсь налӧн кага чужлӧм бӧрас нин. Кӧні сійӧ уджавлӧма институт бӧрын, ме тайӧс ог тӧд. Гашкӧ, ті тӧданныд, кывлінныд-ӧ мыйкӧ? Куим рӧма дӧрапас Степан нима изэрд весьтын Куим рӧма дӧрапас. Татчӧ, кодыр кӧть ог веськав Паськыд эрдыс меным ас. Лӧз рӧм — сійӧ миян енэж, Турунвижыс — парма-вӧр, Еджыд рӧмыс казьтӧ меным Лымъя войвыв — сьӧлӧмшӧр. Кодкӧ, гашкӧ, миян паслы Ыджыд тӧдчанлун оз сет. Дивитасны, пиняласны, Сераласны весиг — мед! Сыысь огӧ усьӧй улӧ, Мунны некытчӧ жӧ тась, Тайӧ пассӧ Коми мулысь Тӧдӧй, дорйыны ме дась. 1) Тайӧ йӧзыс велӧдӧны школаясын, институтъясын, университетъясын. 2) Ваньӧ дядь арнас и тӧвнас вӧрын кыйӧ уръяс, кӧчьяс, лыйлӧ пӧтка. 3) Иван Куратов, Геннадий Юшков, Иван Торопов, Альберт Ванеев — коми гижысьяс. 4) Найӧ уджалӧны му пытшкын, перйӧны из шом. Код йылысь сёрниыс мунӧ? 5) Татшӧм йӧзыс уджалӧны кабинетъясын, веськӧдлӧны йӧзӧн, звӧнитӧны телефонъясӧн. 8) Быд во босьтны урожайсӧ кодлы колӧ? 9) Тундраын уна кӧр эм, на дорын эмӧсь и кӧр видзысьяс. 1) Быд мортлы медся донаыс олӧм. 2) Шулӧны, некод оз вермы сьӧм вылӧ ньӧбны дзоньвидзалун. 3) Воркутаын перйӧны из шом. Сэні сӧвмӧма из шом перйӧм. 4) Коми йӧз уна нэм чӧж олісны вӧралӧмӧн да чери кыйӧмӧн. 5) Война бӧрын олісны гӧля, быдлаын вӧлі гӧльлун. 6) Войвывса йӧзлы ёна колӧ зільлун да повтӧмлун. 7) Миянлы кажитчӧ Валерий Леонтьевлӧн сьылӧмыс. 8) Иван Куратов оліс Шӧр Азияын кулӧм водзас. 9) Мусир да биару перйӧм республикаса овмӧсын кутӧ ыджыд тӧдчанлун. 10) Республикаса лунвылын бура сӧвмӧмаӧсь скӧт видзӧм да му вӧдитӧм. 1) — Ваня, гортын няньыс абу. Мун котӧртлы лавкаӧ! 2) Патов гозъя быд во шойччывлӧны Ыбын. 3) — Алло, Нина. Ме регыд локта, недыр виччыл менӧ. 4) Иван Куратов чужліс Кебра сиктын. 5) Ичӧт дырйи гожӧмъяснас кыйлывлі чери, вотлывлі тшак и вотӧс. 6) — Мамӧ, ме ог кӧсйы ёна сёйнысӧ. Но ладнӧ, неуна сёйышт и юышт. 7) — Ме кык во олі Мандачын, сэні уджавлі вӧрпунктын вӧр лэдзысьӧн. 8) — Валя, мудзи ме. Вай минут вит пукышт. 9) Сыктывкарӧ пыр волывлӧны нималана сьылысьяс. ЛЫДДЯНКУД <Иван Куратов @ Коми кыв : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 119.> Иван Куратов Коми кыв Коми кыв, ме тӧда, Ыджыдтор оз шу на. Тӧда ме и сійӧ — Оз и сӧр на уна. Тайӧ кыв мем дона, Небыд, мича, гора — Вунӧдас ен мыжӧс, Кодыр сійӧн кора! Тайӧ муса кылӧн Чой-вок сёрнитӧны, Тайӧ кылӧн меным Ай-мам бурсиӧны! Тайӧ кыв ме кывлі Аслам люлю дінын, Сійӧ менам вунас Сӧмын дзебанінын! Тайӧ кывлысь мичсӧ Сьӧлӧмӧн ме кылі — И ме медводз сыӧн Ньӧжйӧника сьылі... Тайӧ кылӧн мукӧд Гораджыка сьылас — Сё кызь сюрс пель сэки Уна буртор кылас! <Нёбдінса Виттор @ Варыш поз : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 120.> Нёбдінса Виттор Варыш поз (Коми гижысь чукӧрлы) Ылын-ылын, войвылын Джуджыд парма сулалӧ. Парма пасьта шувгӧ вӧр, Кӧдзыд вой тӧв шутьлялӧ. Парма пӧвстын пемыд йӧз — Коми войтыр олӧны; Югыдінӧ петан туй Нэм чӧж найӧ корсьӧны. Парма пӧвстын олӧмысь Жугыльтчӧма сьӧлӧмъяс: Жугыль коми войтырлӧн Эз вӧв гажа сьылӧмъяс. Парма шӧрын варыш поз, Варыш котыр быдмӧны, Йӧзлысь шуштӧм сьылӧмсӧ Парма пӧвстысь кылӧны. Лэбзьӧй, повтӧм варышъяс, Вына бордъяс шеныштлӧй, Джуджыд парма садьмӧдӧй, Гажа гажсӧ петкӧдлӧй! Коми йӧзӧс, лэбачьяс, Веськыд туйӧд нуӧдӧй, Жугыль олӧм пальӧдӧй, Коми мусӧ югдӧдӧй!... <Нёбдінса Виттор @ Ӧтчыд овлӧ : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 121.> Ӧтчыд овлӧ Мича нывъяс Эжвадорӧ Лэччисны. Бурлак зонъяс нывъяс бӧрся Вӧтчисны. Пыжӧ пуксисны, мӧдӧдчисны сынны, Горӧдісны сьывны. Зэв гажа(а) сьылӧны. "Мича нывъяс, Эжва шӧрас Петамӧй!" "Бурлак зонъяс, мӧдлапӧлас Вуджамӧй!" Тӧвру пӧльтыштӧ, мӧвкйӧдлӧ ва вылын... Мӧдлапӧв зэв ылын: Визув ва кылӧдӧ. "Мича нывъяс, зільджыка нӧ Сыныштӧй!" "Бурлак зонъяс, пелыснаныд Кутыштӧй!" Эжва вуджисны, веж видз вылын долыд, Радлӧ весиг лолыд, — Майбырӧй олӧмӧй! "Мича нывъяс, босьтчылӧй нӧ Йӧктыны!" "Оз тай, зонъяс, майбырӧй, ков Тшӧктыны!" Гажа ворсӧны, сьӧлӧмъясныс бурмӧ, Ягын, кылӧ, юргӧ Бӧрсяньыс йӧла шы. "Мича нывъяс, гажа жӧ нин Олӧмыд!" "Бурлак зонъяс, ӧтчыд овлӧ Татшӧмыд!" Майбыр, гажа кад, мед эськӧ оз помась! Гажӧдчӧй, кор томӧсь, Мӧдысь ӧд оз нин во! <Михаил Лебедев @ Коми му : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 122.> Михаил Лебедев (Юсь) Коми му Коми му кузя ме муна, Гӧгӧр сулалӧ сьӧд вӧр. Вӧрыс вывті-вывті уна, Сыысь унаыс оз тӧр. Аддза: сэні шыльыд пожӧм Вылӧ лэптӧ ассьыс юр. Сылы ӧткодь тӧв кӧть гожӧм. Сэтшӧм пуыс тайӧ бур. Сэні, быттьӧ пӧрысь пӧчӧ, Дзормӧм кыпӧдчӧма коз. Сійӧ увъяс костын вӧчӧ Вӧрса пӧтка шоныд поз. Сэні вашкӧдчӧны гора Пипу чойкӧд еджыд кыдз, Мыйкӧ сёрнитӧны нора, Корнас шенасьӧны сідз. <Михаил Лебедев @ Мыйла нӧ, шондіӧй, вӧр сайӧ лэччӧмыд... : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 122.> Мыйла нӧ, шондіӧй, вӧр сайӧ лэччӧмыд... Мыйла нӧ, шондіӧй, вӧр сайӧ лэччӧмыд, Му вылӧ ыстін сьӧд вой? Мыйла нӧ, мича ныв, омӧля вӧччӧмыд, Абу нин важкодь тэ збой? Тэнӧ ме ӧтикӧс радейтлі, окавлі, Некор эг шулы лёк кыв, Кырныш моз, варыш моз тэнӧ эг кокавлы, Тӧдан тэ сійӧс, бур ныв! Нинӧмла, мусаӧй, сьӧлӧмтӧ повзьӧдны, Шогсьыны, бӧрдны быд лун. Сьӧлӧмыд кулас кӧ, сьӧкыд нин ловзьӧдны, Олӧмыд водзӧ оз мун. Мича шӧвк платтьӧтӧ ӧдйӧджык пасьтавлы, Синватӧ чышкы дзик пыр. Мый ӧні вӧлӧма — мӧдысь эн казьтывлы, Пузьӧдлы ассьыд том вир. Кутам ми сьылігтыр му вывті ветлыны, Шогыд кӧ тэнад оз ло. Дугдам ми кымӧра лунъяссӧ тӧдлыны, Кӧть сэсся олам сё во! <Серафим Попов @ Катшасинъяс : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 123.> Серафим Попов Катшасинъяс Коркӧ узьланныд он, катшасинъяс, Мыйла восьсаӧсь пыр тіян синъяс? Менӧ пыр сӧмын ті дінӧ нуӧ, Лыдтӧм дзоридзӧн тыр Коми муӧ. Катшасинъяс, Катшасинъяс, Мыйла восьсаӧсь пыр тіян синъяс? Эмӧсь лунвылын мичаджык муяс, Сэні кывтӧны визувджык юяс. Сӧмын мыйлакӧ пыр медся матыс Эзысь лысваӧн дзирдалысь асыв. Катшасинъяс, Катшасинъяс, Мыйла восьсаӧсь пыр тіян синъяс? Уна сьыланкыв татысь ми кывлім, Кодӧс сиӧны радейтан нывлы. Ловъя дзоридзысь мый бурыс сюрӧ Сылы пуктыны кудриа юрӧ? Катшасинъяс, Катшасинъяс, Мыйла восьсаӧсь пыр тіян синъяс? <Геннадий Юшков @ Маръямоль : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 123-124.> Геннадий Юшков Маръямоль Визув юӧ петӧ ёль, Петӧ ёль. Быдмӧ сэтӧн маръямоль, Маръямоль. Сикӧтш вылӧ куим-нёль, Куим-нёль Колӧ дзоридз маръямоль, Маръямоль. Муса зонмӧй, энлы коль, Энлы коль, Кыкӧн корсям маръямоль, Маръямоль. Локта гортӧ гиль да голь, гиль да голь. Вая сьӧрысь маръямоль, Маръямоль. Сӧмын унасӧ ог доль, Ме ог доль, Кодкӧд воті маръямоль, Маръямоль. <Лидия Чувьюрова @ Пелысь : кывбур // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 124.> Лидия Чувьюрова Пелысь Эжва вывті, Эжва вывті Кывта, кывта Эжва вывті Ветки пыжӧн, ветки пыжӧн. Берег пӧлӧн, берег пӧлӧн, Берег пӧлӧн, берег пӧлӧн Пелысь быдмӧ, пелысь быдмӧ. Пыжӧй-пыжӧй, ветки пыжӧй, Пыжӧй-пыжӧй, ветки пыжӧй, Сувтлы татчӧ, сувтлы татчӧ. Пелысь вылас, пелысь вылас, Пелысь вылас, пелысь вылас Видзӧдла ме, видзӧдла ме. Пелысь розсӧ, пелысь розсӧ Пелысь розсӧ, пелысь розсӧ Нетшышта ме, нетшышта ме. Мича-мича пелысь розйыс, Мича-мича пелысь розйыс, Да зэв шома, да зэв шома. Йӧзкостса сьыланкывъяс Паськыд гажа улича Паськыд гажа улича, улича, Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, улича. Уличаас ныв олӧ, ныв олӧ, Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, ныв олӧ. Ныв дорас пӧ зон волӧ, зон волӧ. Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, зон волӧ. Зонмӧй, зонмӧй, мый волан, мый волан? Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, мый волан? Батьӧ менӧ видзӧдӧ, видзӧдӧ, Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, видзӧдӧ. Мамӧ менӧ кыйӧдӧ, кыйӧдӧ, Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, кыйӧдӧ. Мун жӧ талун бӧр гортад, бӧр гортад, Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, бӧр гортад. Коркӧ, гашкӧ, аддзысьлам, аддзысьлам, Доли-шели, ноли-шели, Говоринскӧй, аддзысьлам. Ме гуляйті лун да вой Ме гуляйті лун да вой, Гортӧ локті — яръюгыд. Гортӧ локті — яръюгыд, Мамлӧн пачыс ваймӧма. Мамлӧн пачыс ваймӧма, Пӧсь пирӧгыс петӧма. Пӧсь пирӧгыс петӧма, Самӧварыс пузьӧма. Самӧварыс пузьӧма, Батьӧ локтӧ удж вылысь. Батьӧ локтӧ удж вылысь, Чойӧй локтӧ войпукысь. Чойӧй локтӧ войпукысь, Вокӧй локтӧ ворсанысь. Куим чой Олісны-вылісны пӧрысь гозъя. Налӧн вӧлі куим ныв. Тулысын батьыс петіс град йӧр гӧрны, нывъясыс град лэптыны кутісны. Лэптісны, лэптісны, видзӧдлісны — град костӧд зарни бӧжа кань котӧртӧ. Ыджыд ныв шыбитіс зыртӧ, котӧртіс кань бӧрся. Вӧтчис сы бӧрся потшӧс дорӧдз. Потшӧс дорын кань тупыльтчис да ошкӧ пӧри. Сувтіс нывлы паныдӧн да шуӧ: — Ме вылӧ сӧв, он кӧ, ме тэнӧ сёя. Бӧрдігтырйи ныв пуксис ош вылӧ. Ош нуис сійӧс гортас. Аскинас кык ичӧт нылыс бара петісны град лэптыны. Лэптісны, лэптісны, видзӧдлісны — град костӧд зарни бӧжа кань котӧртӧ. Шӧркост ныв вӧтчис сы бӧрся, котӧртіс бара жӧ потшӧс дорӧдз. Потшӧс дорын кань тупыльтчис да ошкӧ пӧри. Бергӧдчис нывлы паныдӧн да шуӧ: — Ме вылӧ сӧв. Он кӧ, ме тэнӧ сёя. Бӧрдігтырйи ныв пуксис ош вылӧ. Ош нуис сійӧс гортас, лэдзис дінӧ дай шуӧ: — Олӧй кыкӧн. Аскомысьнас коймӧд ныв ӧтнас нин петіс град лэптыны. Лэптіс, лэптіс, видзӧдліс — град костӧд зарни бӧжа кань котӧртӧ. Ныв сы бӧрся. Вӧтчис потшӧс дорӧдз. Потшӧс дорын кань пӧртчис ошкӧ дай шуӧ: — Ме вылӧ сӧв. Он кӧ, ме тэнӧ сёя. Бӧрдігтырйи ныв сӧліс ош вылӧ. Ош нуис сійӧс гортас дай шуӧ: — Коймӧдӧс вайи. Ті овлӧ ас кежаныд, ме кыйсьыны ветла. Ош муніс. Куим чой олӧны ош керкаын, тӧлкуйтӧны бать-мамлы гӧснеч мӧдӧдны. Ош локтас гортас, а нывъяс и шуӧны сылы: — Вай жӧ, ошкӧ, сундук вӧч миянлы да ыджыдджыкӧс, мед сувтны и водны тӧран сэтчӧ. Гӧснеч гортӧ мӧдӧдам. Аски тэ и нуан. Ош вӧчис сундук, нывъяс личкалӧмӧн тэчисны сундукӧ эмбурсӧ, сэсся медічӧт чойсӧ пуксьӧдісны дай мӧдӧдісны ошкӧд гортас. Сӧмын пӧ сундуктӧ эн восьтыв, эн тӧдмав, мый сэн эм. Ош мӧдӧдчис сундукӧн. — Зэв тай нӧ мыйкӧ сьӧкыд. Мый бара тэчӧмаӧсь та мындасӧ? Видлыны лоӧ, — шуӧ. — Эн лысьт, эн лысьт, дон син, кань син. Аддза ӧд, аддза! — кыліс кодлыськӧ гӧлӧс ош. Ош повзис да эз лысьт восьтыны сундуктӧ. Нуис, нуис да бара кӧсйис видзӧдлыны. — Эн лысьт, эн лысьт, дон син, кань син. Аддза ӧд, аддза! "Мый нӧ тайӧ, — думайтӧ ош. — Кӧсъя на вӧчны, а кодкӧ казялӧма нин". Водзӧ мӧдӧдчис ош. Нуис, нуис... Зэв сьӧкыд сундукыд. Коймӧдысь кӧсйӧ видлыны. — Эн лысьт, эн лысьт, дон син, кань син. Аддза ӧд, аддза! Ош эз лысьт видлыны, водзӧ мӧдӧдчис. Коркӧ дыр мысти пӧрысь гозъя ордӧдз кыскас сундуктӧ, шыбитас кильчӧ вылас дай шуас: — Налӧ, пӧрысь гозъя. Нывъясыд гӧснеч ыстісны. Пӧрысь гозъя пыртісны сундук керкаӧ, полігтырйи восьтісны сійӧс — сэні ныв. Зэв нимкодь лои налы. Ош локтас гортӧ, а сылы мӧд сундук тшӧктасны вӧчны. Ош вӧчас. Нывъяс тырыс сӧвтасны эмбур, пуксяс сэтчӧ шӧркост чойыс. Ыджыд чойыс ошкӧс сундукӧн мӧдӧдас бать-мам ордас. Ош мунӧ, зэв сьӧкыда сундук нуӧ. "Видлыны лоӧ, мый татшӧм сьӧкыдсӧ ме кыска". — Эн лысьт, эн лысьт, дон син, кань син. Аддза ӧд, аддза! — кодкӧ горӧдас. Ош повзяс да оз и лысьт видлыны. Водзӧ мунӧ. Нуас, нуас да бара кӧсъяс видлыны, да оз и лысьт. Пыр и горӧдас кодкӧ : "Эн лысьт, эн лысьт, дон син, кань син. Аддза ӧд, аддза!" Мӧд сундуктӧ ош бара кильчӧ помас пӧрысь гозъялы шыбитас. — Налӧ, — шуӧ — пӧрысь гозъя, босьтӧ, нывъясыд гӧснеч мӧдӧдісны. Пӧрысь гозъя сундук пыртісны керкаӧ, восьтісны — сэн шӧркост ныв. Зэв нимкодь лои налы. Ош локтас гортас. Бара сылы тшӧктасны сундук вӧчны. Зэв ыджыд сундук вӧчас ош. Ныв личкалӧмӧн сӧвтас да сӧвтас сэтчӧ эмбурсӧ, сэсся куим гыр лӧстас сувтӧдас, гӧрд дӧрӧмӧн дӧрӧмӧдас, сарапанӧдас, куимлаӧ сьӧлыштас дай шуас: "Ті миян пыдди сёрнитӧй". Ачыс пырас сундукӧ. Ош кашкӧ-кыскӧ пӧрысь гозъя ордӧ сундук. Видзӧдлыны кӧсйыліс, мый эм пытшкас, да эз и лысьтлы. Мыйӧн сувтас, пырысьтӧм-пыр кодкӧ горӧдас: "Эн лысьт, эн лысьт, дон син, кань син. Аддза ӧд, аддза!" Воис ош пӧрысь гозъя ордӧ, бруткис сундук кильчӧ помас: — Налӧй, — шуӧ, пӧрысь гозъя, нывъясыд гӧснеч мӧдӧдісны. Пӧрысь гозъя сундук пыртасны, восьтасны — коймӧд ныв сэн. Зэв нимкодь лои налы. Ош локтас гортас, видзӧдӧ: куимнан нылыд лӧстын сулалӧны, мича сарапанаӧсь, гӧрд дӧрӧмаӧсь. — Мый нӧ сэтчӧ кайӧмныд, бур аньяс? Вайӧ сёйны! Зэв ёна кынӧмӧй сюмалӧ. — Пыр, пыр ваям, — шуӧны дульяс, — асьныс места вывсьыс оз вӧрзьыны. Ош скӧрмис, босьтіс лэбын дай тойыштіс мый вынсьыс. Гыръяс усины дай лямӧдісны сійӧс. А куим чой ай-мам дінас ӧні олӧны-вылӧны ош эмбурнас. Гадь да гӧлик Олісны-вылісны гадь да гӧлик. Коркӧ гадь сетіс гӧликлы пыдӧстӧм туис да шуис: — Гӧлик, гумлав гӧпсьыс васӧ туисас. Гӧлик заводитіс гумлавны гӧптысь ва. Гумлаліс-гумлаліс, а туис оз тыр. Гадь сулалӧ да гӧрдлӧ-сералӧ. Сераліс-сераліс да и потіс. Шыр да гадь Шыр да Гадь мунасны пес керавны. Мунасны, мунасны да ёль воас. Ёльсӧ вуджны колӧ. Вӧчасны идзасысь пос и пондасны вензьыны, кодлы первойӧн вуджны. Шыр шуӧ: "Ме сьӧкыд да поссӧ чега, тэ вудж". Гадь шуӧ: "Ме кокни да тӧлыс пӧльыштас, и ме вӧя, тэ вудж". Вензясны, вензясны да медбӧрын Шыр кутас вуджны. Шӧрӧдзыс воас, идзас пос чегӧ, и Шыр вӧйӧ. А Гадь сералас, сералас — и потӧ. Колӧ вӧлі ӧтлаын вуджны. Козин Ӧтчыд тӧвся лунӧ ми классӧн ветлім вӧрӧ. Луныс вӧлі шондіа, гажа. Ывлаыс шоныд. Сьӧрсьыным босьтім морковь, тшӧг, нянь, шыдӧс. Ставсӧ тайӧс ӧшлім мича коз пу вылӧ. Тайӧ лоӧ миянсянь зверь-пӧткалы козин. Мед и вӧрса олысьяс радлыштасны! Пӧльӧ петаліс посводзӧ, пыртіс пес. Пессӧ пукталіс пачӧ. Пӧль пӧжаліс печенча. Пӧжалӧм печенчасӧ пуктіс пызан помӧ. Пӧчӧ пыртіс помидор. Пиыс пырис пес пилитанінысь. Пуксисны пажнайтны. Пажнайтӧм помасис, пӧчӧ пуксис печкыны. Павел пиыс петіс пес поткӧдлыны. Пӧльыс пӧдлаліс пач, пуксис, питшӧгсьыс перйис папирос “Полет”. Пӧчӧ пинясьӧ: “Помся папирос!” Пӧль плавгӧдчис паччӧрӧ. — Донаӧй, тӧдан мыйла чери чӧв олӧ? — Ог, а мыйла? — А тэ сюй юртӧ ваӧ да видлы мыйкӧ шуны. Локтӧ врач дорӧ нывбаба: — Ог тӧд, мый верӧскӧд вӧчны. Узигас сёрнитӧ. — Да, тайӧ лёк. — Вывті лёк! Тӧрыт сы вылын став контораыс сераліс. — Тӧдан, сеті газетӧ юӧр: "Шӧр арлыда ань сетас тэныд шоныд и югыд". — Шыасисны? — Сӧмын электростанциясянь. Аддзысисны кык мужичӧй: — Мый нӧ сэтшӧм жугыль? — Менам пи чужис... — Да радлыны колӧ! — Дерт, эськӧ, но та йылысь тӧдмалӧма менам гӧтыр... Том мортӧс эновтӧма радейтана нылыс. Пукалӧ, жугыль. — Да эн сэтшӧма шогсьы. Тэ том, мича, аски жӧ аддзан мӧд нылӧс. — Да, но мый ме кута вӧчны талун? — Ме кӧсъя юксьыны верӧскӧд. Сылы веськодь керканым, семьяным, челядь — ставыс. Весиг бӧръя кагаыс менам абу сысянь. — Ми гӧтыркӧд вӧлім шудаӧсь кызь во. — А сэсся? — А сэсся ми тӧдмасим да ӧтлаасим... Шмонитӧны челядь Сёрнитӧны кык ёрт: — Жора, кодӧн тэ лоан, кор быдман? — Ог тӧд. А тэ? — Ме лоа пенсионерӧн. Мам тэрмӧдлӧ писӧ: — Ӧдйӧджык! Школаӧ сёрман. — Эн пов, мамук, школаыс лунтыр восьса. Велӧдысь: — Коді медводз кыпӧдас кисӧ, сылы ӧти баллӧн бурджык оценка пукта. Бӧръя парта сайын пукалысь велӧдчысь кыпӧдӧ кисӧ да шуӧ: — Пуктӧй меным “3”. Нӧдкывъяс Ачыс ичӧт-ичӧт, а став мирсӧ мичмӧдӧ. Сё кока, а сувтны оз вермы. Сьӧд вӧв пышйӧ, гӧрд вӧв вӧтчӧ, мича ныв колльӧдӧ. Истӧг тувйысь на вӧсни, а абу пу, шылаысь на ёсь, а вороптӧм, бӧжыс розя, а абу шыран. Ваын олӧ — абу чери, муса кадыс сылӧн вой, керка лэптас, но оз черӧн. Киӧн и кокӧн нӧйтӧны, а сійӧ век сералӧ-ӧктӧ. Бордъя, а уялӧ. Виж — абу турун, гӧгрӧс — абу шар, бӧжа — абу шыр. Кык кынӧма, нёль пеля, ӧти вома. Биын оз сотчы, ваын оз вӧй. Шусьӧгъяс Тулысын кӧ узян, арын шогӧ усян. Кодлӧн гыж да пинь, сійӧ и морт. Уна ветлӧ — унатор и тӧдӧ. Пипу пӧ мича, да сьӧмӧсыс сісь. Кӧн он кӧсйы шойччыны, сэн лоӧ узьны. Бура кӧ уджалан, ылӧдз и нималан. Дышлы — виж ньӧр. Кос кыддзысь зарава оз вияв. Коді вӧрӧ, коді йӧрӧ, а коді весьшӧрӧ дзӧрӧ. Бур вӧчӧмысь омӧль оз ло. Кутшӧм ӧдзӧсӧ таркӧдчан, сійӧ и воссяс. Важтӧ эн казьтыв, сійӧ кольӧма нин. Сетін кӧ кыв, мӧд ног эн сьыв. Юалӧмысь вомӧ оз кучкыны. Ӧти киӧн гӧрӧд он гӧрддзав. Аслам карын ачым ыджыд. Коді юӧ вина, сылӧн доныс чинӧ. <Напалков Д. @ Верма на да отсала : ? // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 131-132.> Верма на да отсала Кӧсъя висьталыштны ас йылысь. Ме, Анастасия Егоровна Ширяева, 63 арӧса. Коми. Чужлі Шойнатыын. Кадыс вӧлі сьӧкыд. Эновті сикт да локті карӧ. Велӧдчи пусьысьӧ. Столӧвӧйын уджалі 40 во. Ӧні арлыд серти пенсия вылын, но водзӧ на уджала. Ола ас керкаын. Вӧдита ыджыд град йӧр. Мый лишалас, вузала рынокын. Вонас ӧні шӧркодя босьта сюрс шайт. Абу этша пенсионерыдлы. Кольӧм во челядь фондӧ сеті сё шайт. А ӧні кӧсъя Курильскӧй дівывса неминучаӧ веськалӧм йӧзлы мӧдӧдны витсё шайт. <Напалков Д. @ "Пенсиянад ӧні он ов" : ? // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 132.> "Пенсиянад ӧні он ов" Тадзи меным шуисны пенсионеръяс, кодъяс виччысисны “Княжпогост” станцияын “Вӧркута-Москва” поезд. Кианыс турипув да картупель ведра, сола тшак банка, тшак тыра чуман... Дас минут и сулалӧ поездыс, колӧ удитны инавны: олӧма йӧз “рӧдтӧны” вагон бӧрся вагон, корӧны-кевмысьӧны ньӧбны ассьыныс вӧлӧгасӧ. Ичӧт ведра турипув вӧзйӧны кызь — кызь вит шайтысь, ыджыд ведра — нелямынысь. Чукъя ыджыд ведра картупельысь корӧны дас шайт... А ветлысь-мунысьяслӧн асланыс сьӧмыс этшаник. Гашкӧ, чайтанныд, Вӧркутаса шахтерлӧн польдӧма кӧшельыс? Дульныс эськӧ и петӧ турипувтӧ ньӧбны, да удждонсӧ налы оз сетавлыны тӧлысьясӧн! Тутӧстас поездыд да водзлань пошиктас, кӧні бара жӧ виччысьӧны станцияясын пенсионеръяс. Этша налы — ылі нюрын вотчигас кынмӧны, изӧймитӧны и тӧв йылас поездтӧ виччысигӧн... А тшак-вотӧстӧ вузалӧмысь сьӧмыс муртса нянь вылӧ и тырмыштӧ. Пенсия дорӧ содтӧд... МЫЙЛА ТАДЗИ ШУАМ <Туркин А. @ Керка, вичко : этимол. гижӧд // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 132-133.> Керка, вичко Важӧн комияс шуӧмаӧсь: “Сылӧн керкаыс ягын на вывлань юрӧн быдмӧ”. Либӧ — “керкаыс мыр йылын на”. Видлам туявны, кыдзи ягын быдмысь пуысь, керйысь артмӧ “керка” кыв. Коми йӧзлӧн, мукӧд рӧдвуж йӧзлӧн моз жӧ медводдза олӧмыс кольлӧма лыс чомъясын, коръя пу увъясысь вӧчӧм шалашъясын, пемӧс куясӧн да сюмӧд палакъясӧн вевттьӧм чумъясын. Татшӧм оланінъяссӧ важ комияс нимтылӧмаӧсь ка, ко, ку (разнӧй сёрнисикасын). Тайӧ кывъясыслы ми аддзам параллельяс пӧшти став финно-угорскӧй кывйысь: удмуртъяслӧн ка, ко, марилӧн кудо, мордвалӧн куд, кудо, финнъяслӧн кота, эстонечьяслӧн кода, лопаръяслӧн гоатте, хантъяслӧн кат, хат, хот, венгръяслӧн хаз. Сідзкӧ, татшӧм примитивнӧй оланіныс (вон, чом, шалаш да с. в.) вӧлӧма нин финно-угорскӧй подув кывъя йӧзлӧн 2500-3000 во сайын. Общепермскӧй кадӧ (1000-1500 во сайын кымын) комияс да удмуртъяс сюсьджыкӧсь лоӧмаӧсь да оланінсӧ кутӧмаӧсь нин вӧчавны керъясысь да потшъясысь. Ӧти джынйыс оланіныслӧн муын, мӧд джынйыс веркӧсас некымын судта керйысь да потшысь вӧчӧма. Уна во кольӧм бӧрын кутӧмаӧсь тэчны гырысь керйысь. Тадзи чужис кер-ка. Язьваса комияслӧн да коми-пермякъяслӧн кер-ку. Удмуртъяслӧн кер-ка. Тайӧ кывйыслӧн вежӧртасыс ясыд — “керйысь вӧчӧм оланін”. Дерт, сэкся керка вӧлі мисьтӧмджык (дзоляджык и ляпкыдик) ӧнія оланінъясысь. Важ мортлӧн став олӧмыс вӧлі йитчӧма вӧр-вакӧд. Сылы мӧрччисны зэр и кӧдзыд, висьӧм и неминучаяс, гымчард и пӧжар. Асьсӧ уна пӧлӧс ортсыса лёк вынъясысь видзӧм могысь морт лӧсьӧдіс вич-ко. Язьваса комияслӧн да коми-пермякъяслӧн вич-ку. Древнепермскӧй кылын вӧлӧма видз-ко. Медводдза юкӧныс тайӧ кывъясыслӧн йитчӧма видз-ны глаголкӧд: видза! Видза оланныд! Видза колянныд! Сідзкӧ вичко (важ формаыс видзко) кутӧ татшӧм вежӧртас: "мортлысь ловсӧ, дзоньвидзалунсӧ видзысь, спаситысь керка". ВУНӦДӦМ КЫВЪЯС <Цыпанов Е. @ Мой : этимол. гижӧд // Е. А. Цыпанов, Л. А. Моторина, Ж. Г. Сизева. Рӧмпӧштан : коми язык для взрослых. Сыктывкар, 1999. Лб. 132-133.> Мой Тайӧ кывйыс уналы, гашкӧ, и тӧдса, кӧть и дзик на неважӧн вӧлі вунӧдӧм кывъяс лыдын. Казьтыштӧй ичӧтдырсяньныд тӧдса сьыланкыв, коді заводитчӧ тадзи: "Катша-катша китш-котш Тури помечӧ корӧ"... Водзӧ мунӧны кывъяс "Мой кер лэдзӧ"... Рочӧн мой лоӧ бобр. Фольклорысь кындзи мой кыв паныдасьлӧ и места нимъясын, шуам, Моя ты, Моя вис, Моя шор. Интереснӧ тӧдмавны, ёна-ӧ важ мой кыв, тӧдлісны-ӧ важ комияс тайӧ пельк да уджач, ваын олысь пемӧссӧ. Тайӧ юалӧм вылӧ отсалӧны вочавидзны коми кывлы рӧдвуж кывъяс. Шуам, медся матысса удмурт кывйын бобр пемӧс нимтӧны мыйы. Сідзкӧ, прапермскӧй кадӧ кывйыс бергаліс нин сёрниын. Вӧлӧмкӧ, мой кывйыс нӧшта на важ, финно-угорскӧй. Финскӧй кывйын мойлы эм матысса маява кыввуж, карельскӧйын майса, мордовскӧй-эрзянскӧйын мияв, саамскӧйын май. Кыдзи аддзанныд, кывъясыс пӧшти ӧткодьӧсь рӧдвуж кывъясын: финскӧйын, мордовскӧйын, удмурт и комиын. Тайӧ висьталӧ сы йылысь, мый финно-угръяс, пермяна и комияс важӧнсянь нин тӧдлісны мойясӧс. Коми муын войдӧр найӧ ёна овлісны. Ф. А. Арсеньев аслас “Зыряне и их охотничьи промыслы” книгаын, коді петаліс Москваын 1873 воын, гижӧ, мый 19 нэм заводитчигӧн на Коми муын вӧлі уна мой. Важ йӧз оланінъясын, Коми республика территория вылын кодйысигӧн археологъяслы тшӧкыда сюрлӧны мой лыяс. Важ летописьяс тшӧтш висьталӧны, мый войдӧр, 15-17 нэмъясӧ мойӧс кыйлісны мича да дона ку вӧснаыс Коми му пась тала. 19 нэмын сійӧс вӧлі дзикӧдз бырӧдӧма Эжва да Печора вожъясысь. Сӧмын неважӧн на, 50-60 воясын, бӧр кутісны паськыда овмӧдны мойясӧс. Найӧ рӧдмисны быдлаын. И ӧнія литературнӧй кывйын мой кывйӧн вӧдитчӧны пыр ёнджыка. Коркӧя вунӧдлӧм, сёрниысь вошлӧм нин мой кыв бӧр лоӧ паськыда тӧдса йӧзлы. Сійӧ вошан выйысь бӧр лоӧ ловъя. Вайӧ тӧдмасямӧй! Кӧні Ті оланныд? Позьӧ висьтасьны Кымын арӧс тэныд? Кора прӧща! Менам семья Сьывны да овны! Прӧст кадӧ Уна-ӧ ӧні кадыс? Нянь да сов! Чужан лунӧн! Поводдя йылысь сёрни Видза корам! Ло дзоньвидзаӧн!